بسم الله رنجبر

فصل سوم

معرفی جمهوری گرجستان ومناسبات آن با افغانستان

معرفی جمهوری گرجستان:                                 توسط: بسم الله رنجبر

جمهوری گرجستان ازجمله کشورهای حوزه قفقاز بوده ودرمنطقه اور آسیاموقعیت دارد که مرز میان آسیا واروپا را تشکیل میدهد واین کشورپس از فروپاشی شوروی سابق اعلام استقلال نموده است.                                                                                       

الف- جغرافیای جمهوری گرجستان:- جمهوری گرجستان یک کشور کوهستانی بوده که درمرکزوغرب ماوراء قفقازموقعیت داشته  و بیشتر از  دوسوم این کشور را کوهستانها وتپه ها تشکیل میدهدودارای مختصات جغرافیایی  وحدود اربعه ذیل می باشد:                            

" گرجستان بین 41درجه و7دقیقه تا 43درجه و35دقیقه عرض شمالی و40 درجه و4دقیقه تا 46درجه و42دقیقه طول شر قی ازنصف النهار مبدا واقع شده است که ازشمال به روسیه وجمهوری های خودمختارداغستان ،چچن ،اینگوش واوستیای شمالی ،کاباردا- بالکار،قره چای چرکس وکرسنودار- ازشرق به آذربایجان ،ازجنوب به ارمنستان وازجنوب غربی به ترکیه وازغرب با دریای سیاه هم مرز است  "[1].                                                    

بلندترین قله درجمهوری گرجستان دارای 5069متر ارتفاع بوده که این قله مربوط کوه شخارا میباشد . دریاهای جمهوری گرجستان بواسطه کوهای سورامی،مسختی وآرسیانی بدوحوزه کاملا متفاوت وجدا تقسیم میشود که حوزه اولی دریای سیاه وحوزه دومی دریای خزر میباشد که دریاهای حوزه دریای سیاه به نسبت بارندگی زیاد ازحجم آب زیاد برخورداربوده وآبهای خودرا به گرجستان شرقی جاری میسازند .دریاهای گر جستان بنا بر رژیم آبی خود عمدتا بدو دسته تقسیم میشود که دسته  اول آنرا دریاهای آلپی تشکیل میدهد واین دریاها ازآب برف ویخچال تغذیه میکنند ،درفصل تابستان زمانی که برف ویخچالها شروع به ذوب شدن میکنند دوره سیلابی این دریاها آغاز میشود ولی درفصل زمستان دریاهای متذکره نسبتاکم آب می باشند .                                                                                             

 دسته دوم را دریاهای تشکیل میدهند که از آب باران وازآبهای زیر زمینی تشکیل میشوند وفصل سیلابی این نوع دریاهابهار وخزان بوده ولی درفصل تابستان وزمستان نسبتا کم آب میباشند .دریاهای جمهوری گر جستان ازاهمیت اقتصادی خوبی برخوردار بوده ودرمیان کشورهای مستقل مشترک المنافع ازجایگاه مهمی برخوردار است .                          

"مجموع ظر فیت بالقوه سالانه دریاهای گرجستان به حدود 2/18 ملیون کیلووات میرسد که ازنظرتئوری میتوان انتظار داشت که تولید حدود 159000میلیون کیلووات ساعت برق داشته باشد .متوسط ظرفیت سالانه دریای ریونی وشاخابه های آن به حدود 3/1 میلیون کیلووات بر آورد میشود.دریای ریونی با دریاهای اینگوری ،کوردوری وبزیب همراهی میشود .درکل ظرفیت دریاهای گرجستان غربی حدود 5/13 میلیون کیلووات یا بیش از74درصدظرفیت همه دریاهای جمهوری است "[2].                                                                       

 جمهوری گر جستان دارای دریاچه های کمی است واین دریاچه ها رول مهمی را  برای گرجستان بازی نمیتوانند لذا نمیتوان گفت که گر جستان سر زمین دریاچه ها است ، هر چند این دریاچه ها ازنظرتعداد اندک هستند ولی از زیبایی خاصی بر خورد ارهستند . بیشترین دریاچه هارا درگرجستان ،سر زمین بلند جاواختی دارا میباشد که مهمترین وبزرگترین آنها قرار ذیل است :- پاراوانی ،تاباتسکوری ،ماداتاپا ،ساگامو،خوزاپینی وخاچانلی که ازآب باران وآبهای زیر زمینی تغذیه میشوند .جمهوری گرجستان به 65ناحیه ومناطق روستایی تقسیم میشود ودارای 13شهر وچندین شهرک بوده که شهر های مهم آن تفلیس ،کوتایئسی ،گوری ،چیاتورا ،روستاوی،پوتی ،تقسولی وغیره میباشد .پا یتخت آن شهر تفلیس بوده ونام بین المللی گرجستان جورجیا میباشد وجمهوری گر جستان شامل جمهوری های  خودمختار  آبخازیا ،آجارستان واوستیای جنوبی نیز میباشد .

ب- اقتصاد گرجستان :-  جمهوری گرجستان کشوری است که زمینهای مناسبی برای کشت زراعت ندارد با وجود این مسئله این کشور دارای زراعت متنوع بوده که محصولات زراعتی آن را چای ،مرکبات ،تنباکو،غلات ،تاک ،دام وسبزی تشکیل میدهد که خود بیانگر تلاش مردم این سرزمین درعرصه زراعت است .

بخش خصوصی دراین جمهوری نسبت به بخشهای دولتی پیشرفت قابل ملاحظه ای نموده است چنانچه طی سالهای اخیر برق این کشورنیز به شرکت های خصوصی سپرده شده که حالا شهروندان گرجستان ازبرق بسیار خوب برخوردار هستند . اقتصاد این کشور دراثر جنگهای داخلی سالهای 1991و1992 وخصوصا دراثر جنگ سال 2008 اوستیای جنوبی که با روسیه طرف قرار گرفت ،آسیب جدی دیده که شیرازه اقتصاد این کشوررا ازهم گسسته است .

" درپی مناقشه روسیه وگرجستان،موسسه مطالعات سنجش اقتصادی زیان وارده به اقتصاد گرجستان را دو میلیارد یورو اعلام کرد .به گزارش خبر گزاری فرانسه ازوین ،این موسسه که دربررسی آمار اقتصادی کشورهای شرقی تخصص دارد اعلام کرد که به اقتصاد گرجستان دومیلیارد یوروزیان وارد شده است .درهمین حال،میخائیل ساکاشویلی رئیس جمهورگرجستان نیز درپایان ماه اکتبر سال جاری میلادی زیان وارده به تولید وصادرات این کشوررا یک میلیارد وچهارصد میلیون یورواعلام کرده بود "[3].

هرچند این جمهوری طی سالهای گذشته بدلیل پروژه های خط لوله نفت وگاز مورد توجه زیادی قرار گرفته بود اما مناقشه گرجستان با روسیه میزان سرمایه گذاری دراین کشوررا کاهش قابل ملاحظه ای داد .بر اساس زیانهای وارده بر اقتصاد این کشورازناحیه جنگ این کشور با روسیه، بانکهای خصوصی ودولتی این کشور درمرکز وسایر شهر ها تقریبا بحالت نیمه تعطیل درآمده وتسهیلات بانکی دروضعیت کنونی بحالت تعلیق درآمده است .واحدپول این کشورلاری است .

ج- تاریخ جمهوری گرجستان :- جمهوری گرجستان دارای تاریخچه کهن میباشد،دردوره های باستانی دو پادشاهی ایبری درشرق کشور واگریسی درغرب کشورحاکم بوده اند وپادشاهی پس از گذشت مدت زمانی بخشی ازکشورایران گردید .

زمانیکه آقا محمد خان قاجار قدرت سیاسی را درکشور ایران کسب کرد به جانب قفقاز لشکر کشی نمود وشهر تفلیس را تصرف نمود وحدودا پانزده هزار افراد بی گناه را بقتل رسانده وخانه ها وکلیسا ها یشانرا تخریب نمود وبسیاری ازگرجی هارا اسیر نمودواین مسئله باعث تنفر شدید مردم گرجی نسبت به ایران شد که این مسئله اساس وتهداب جدایی گرجستان را ازایران گذاشت .

بالاخره درزمان حکمراویی فتحعلی شاه قاجار وبعد ازآنکه نیروهای ایرانی دربرابر روسیه تزاری به شکست مواجه شد گرجستان طی معاهده یا پیمان نامه گلستان بصورت رسمی ازایران جدا شد  وسر انجام این جمهوری در ماه جدی سال 1370 خورشیدی مطابق دسامبر سال 1991م استقلال خویش را ازشوروی سابق کسب کرد وزبان گرجی بحیث زبان رسمی کشورپذیرفته شد.

پس از آنکه این کشور استقلال خودرا بد ست آورد از همان اوایل آبخازها درصدد جدایی از این کشور بر آمد وهمچنان این کشور درگیر جنگهای داخلی شد وپس از این همه کشمکش وروی کارآمدن ادواردشواردنادزه جمهوری گر جستان به منظور همسویی با ماسکو مجبور وناگزیر شد که به جرگه کشورهای همسود بپیوندد .اما مسئله مهم درآنزمان این بود که آبخازیا تقریبا ازتحت سیطره حکومت مرکزی  گرجستان خارج شده بود .

دراوستیای جنوبی نیز که در ترکیب گر جستان قرار داشت جنبشهای جدایی طلب آغاز به فعالیت نموده وبیشتر از پیش بر خواسته های شان تاکید مینمودند واز جانب دیگر جمهوری خودمختار آجاریا که اکثر نفوس آنرا مسلمانان تشکلیل میدهد نیز از بدنه جمهوری گرجستان جدا شد .

از طرف دیگر می بینیم که جمهوری گرجستان بخاطر نجات کشورورهایی ازبند ماسکوتمایل شدیدی به کشورهای غربی نشان داد .

" پیوستن به طرح مشارکت برای صلح ناتو درسال 1995م وورود به شورای اروپا ،همکاری ونزدیکی با سازمان امنیت وهمکاری دراروپا ازفعالیتهایی است که گر جستان برای پیوستن وادغام درساختارهای غربی  انجام داد .تقاضا برای عضویت درناتووفراخوانی نیروهای آمریکا یی برای بازسازی ارتش گر جستان وهمکاری با گوآم برای بر قراری ارتباط با اوکراین ،مولداوی ،آذربایجان وازبکستان ونیز تشکیل نیروهای حافظ صلح مشترک درطرح گوآم برای حفاظت ازلوله های نفت موجود (باکو- سوپسا ) و(باکو- جیحان ) ازجمله این اقدامات است"[4].

جمهوری گرجستان پس ازاستقلال برای یافتن دوست سترا تیژیک که بتواند دربرابر روسیه ایستادگی بتواند همواره متمایل به کشورهای غربی بخصوص امریکا بوده چنانچه بارها موضوع پیوستن این کشور به ناتومطرح شده است ولی تا اکنون اعضای ناتواین کشوررا بحیث عضوناتونپذیرفته است .

د- فرهنگ جمهوری گرجستان :- جمهوری گرجستان دارای فرهنگ کهن وپر باری است . زبان  رسمی مرد م گر جستان  ،گر جی است که ازخانواده زبانهای قفقازی بوده واز زبان هندو اروپایی کاملا متمایز است این زبان یک زبان علمی وادبی است که از جمله زبانهای کارتولی می باشد .

 با وصفی که زبان گرجی یک زبان مغلق ومشکلی است با آنهم مورد علاقه زبانشناسان قرار گرفته است .زبان گر جی دارای خط ویژه ومنحصر به فرد خود بوده که هیچ شباهتی به خطوط زبانهای دیگرندارد واین زبان از33حرف الفبا تشکیل شده است که از سمت چپ به راست نوشته میشود .

تعلیم وتربیه گر جستان بر مبنای سیستم تعلیم وتربیه  سوسیالیستی استواربوده اما طی سالهای اخیروپس از آنکه این کشور ازبدنه شوروی سابق جدا شده است تحولاتی را درسیستم تعلیم وتربیه خویش واردنموده اند .

"جمهوری گرجستان دارای 250 پوهنتون وموسسه آموزش عالی است که از آن جمله ،24پوهنتون دولتی ورسمی وبیشتر از 200 پوهنتون بصورت آزاد فعالیت دارند . برای تاسیس پوهنتون آزاد ازسال 1991تا 1995م مجوز صادر می شد ،اما بدلیل افزایش سریع ومختل شدن مکانیزم آموزش ازابتدای سال 1996 ارائه مجوز توسط وزارت آموزش متوقف گردیده است .مدارک فارغ التحصیلان درمراکز آزادازنظر دولت رسمیت ندارد وقابل ارزیابی نمی باشد .نحوه آموزش هم اکنون درقالب دانشجویان روزانه ،شبانه ومکاتبه ای برنامه ریزی شده است وبنابه اخبار واصله حذف سیستم مکاتبه ای دردستور کاروزارت تعلیم وتربیه قرار دارد.درپوهنتونهای دولتی حدود103 هزارمحصل ودرپوهنتونهای آزاد 35 هزار محصل مصروف تحصیل می باشند"[5].

چون وضعیت تعلیم وتربیه وتحصیلات عالی دراین کشور چندان قناعت بخش نبوده است بناء اخیرا وزارت تعلیم وتربیه این کشور درنصاب تعلیمی این کشورتغیراتی را واردنموده است واز آن جمله حذ ف درسهای ماتریالیزم دیالکتیک یا کمونیزم علمی وهمچنان درکتاب های تاریخی همانند روابط 200ساله این کشور با روسیه تجدید نظر صورت گرفته است .تعلیم وتربیه درجمهوری گر جستان الی صنف نهم کاملا رایگان بوده ودرپوهنتونهای دولتی نیز محصلین بصورت مجانی ورایگان مصروف تحصیل هستند .

 گرجستان موسیقی باستانی وبسیار غنی دارد ومردم این سرزمین ازموسیقی های گوناگون مذهبی وغیر مذهبی که با آلات متعددی نواخته میشد درقرون وسطی لذت میبردند وگزارش های حاکی است که گر جی ها  از آلاتی چون تنبور،سنج ،نی وعود استفاده میکردند .

مردم جمهوری گرجستان پس از ارمنستان به دین مسیحیت گرویدند که بعدها این دین از نفوذ فراوانی بر خوردار شد .                                                                                                                "ارتدکس روسی 10درصد،اردتدکس گرجی 65درصد ،ارتدکس ارمنی 8درصد،مسلمان 11درصدوسایر مذاهب 6درصد"[6].                                                                                                                بر این اساس اکثریت مردم این سرزمین پیرو دین مسیح وتعدادی قلیلی هم پیرودین اسلام هستند .

ه – وضعیت سیاسی جمهوری گر جستان :- زمانی که گرجی ها استقلال خویش را دردسامبر سال 1991اعلام نمودند ادواردشواردنادزه بحیث نخستین رئیس جمهور این کشور برگزیده شد .ازهمان آغازین سالهای کسب استقلال جمهوری  گر جستان بر سر مسئله اوستیای جنوبی وآبخازیا با فدراتیف روسیه اختلاف داشت بد لیل اینکه روسیه هرگز نمی خواست که گرجستان حاکمیت خویش را دراین مناطق (اوستیای جنوبی وآبخازیا ) اعمال نماید وهمواره بر عدم مداخله گر جستان درامورات داخلی دوجمهوری تأکید می نمود ودراین سیاست خویش روسیه موفق نیز بود زیرا از یک طرف حکومت گرجستان ضعیف تر ازآن بود که دربرابر روسیه قدرتمند قرار بگیرد وازجانب دیگر ادوارد شواردنازده که از مریدان خاص حکومت روسیه بود عدم مداخله حکومت خویش را دراوستیا وآبخازیا قبول نمود ونیز پذیرفت که نیروهای روسی درمناطق فوق الذکر برای تأمین امنیت شهروندان آن حضورداشته باشند.

زمانی که انقلاب رز(رنگین /مخملی ) درسال 1382 خورشیدی به حمایت امریکا بوقوع پیوست،حکومت ادواردشواردنادزه که تمایل شدیدی به روسیه داشت سرنگون شده ومیخاییل ساکاشویلی اقتدارسیاسی را بدست گرفت ،وی سیاست دوری از روسیه را درپیش گرفته ولی درمقابل، سیاست نزدیکی به غرب بخصوص امریکارا سرلوحه  کارخود قرارداد که این امر تغیر عمده واساسی درخط مش حکومت گرجستان را نشان میداد .

در تابستان سال 1387 خورشیدی ،گرجستان بالای خاک اوستیای جنوبی حمله نمود که این حمله گر جستان واکنش روسیه را برانگیخت و به حمایت اوستیای جنوبی وارد این جنگ شد.

گرجستان د رجنگ مذکور شکست را از استقلال طلبان اوستیای جنوبی (که حمایت روسیه را با خود داشتند ) متقبل شد.پس از ناکامی  گرجستان د رجنگ مذکور،روسیه اوستیای جنوبی را دولت مستقل اعلان وبه رسمیت شناخت.

دیمتری مدودف رئیس جمهور روسیه در یک نطق تلویزیونی استقلال اوستیای جنوبی وآبخازیا را به رسمیت شناخت سپس روسیه پس از سخنان مدودف، به استقلالیت این دومنطقه رای داد واعلام نمود که به دو منطقه مذکور کمک نظامی خواهد کرد .

سازمان ملل متحد،کشورهای اعضای سازمان شانگهای واتحاد یه اروپا این عمل روسیه را تقبیح نموده و شورای امنیت سازمان ملل متحد درخواست نمایندگانی از اوستیای جنوبی وآبخازیا را برای سخنرانی در جلسه شورای امنیت رد کرد.                                                                                                      نوع حکومت گرجستان جمهوری دیموکراتیک است ورئیس جمهور کنونی آن میخاییل ساکاشویلی می باشد .

پس از آنکه گرجستان درجنگ اوستیای جنوبی دربرابر روسیه به شکست مواجه شد خسارات هنگفتی را این کشور متقبل شد که این کشوررا به بحران اقتصادی سوق داد واین مسئله خود زمینه  انتقادات گسترده ای برا ی احزاب سیاسی مخالف ( اپوزسیون ) ساکاشویلی را فراهم نمود چنانچه که حزب لیبریست اپوزسیون این کشور ادعامی کند که انتخابات آینده ریاست جمهوری وپارلمانی گرجستان باید تحت نظارت سازمان ملل متحدبرگزار شود درغیر آن صورت ساکاشاویلی انتخابات این کشوررا با جعل وتقلب برگزار خواهد نمود وحتی این حزب سیاسی خواهان برکناری زودهنگام ساکاشویلی قبل از تکمیل مدت زمان ریاست وی

می باشد ولی این ادعا ها همواره توسط رئیس جمهور رد شده ووی اعلام نمود که هر گز تا پایان مدت ریاست جمهوری خویش استعفا نخواهد داد .

 مناسبات افغانستان با جمهوری گرجستان

 از آنجایکه جمهوری گرجستان یکی از جمهوری های نوپا وجوان است ودرسال 1991م پس از فروپاشی شوروی سابق به عنوان کشورمستقل اعلام موجودیت نموده است ،همزمان با ایجادوشکل گیری این کشور،درافغانستان متأسفانه کشمکش ها وجنگهای داخلی به منظور کسب قدرت سیاسی آغاز شد که این کشمکش ها تا ختم حکومت طالبان در  سال 1380 خورشیدی وحتی میتوان گفت که تا امروز ادامه دارد .

از یکطرف افغانستان دچار جنگهای داخلی بود واز جانب دیگر گرجستان تازه  استقلال دست یافته به یکسلسله مشکلات داخلی مواجه بود، لذا مشکلات موجوده باعث شده بود که دو کشور تا زمانی که گروه طالبان شکست نخورده بود ، دارای مناسبات دیپلماتیک نبودند . دوکشور افغانستان وگرجستان پس از شکست طالبان در افغانستان، روزنه مناسبات با یگدیگر را درعرصه های گوناگون گشودند، در این رساله تحقیقی مناسبات دوکشورمنعکس میشود .

الف- مناسبات سیاسی – نظامی افغانستان با جمهوری گرجستان :-

- مناسبات سیاسی –نظامی دوکشور  درزمان حکومت مجاهدین :- همزمان با آغازپیروزی مجاهدین درافغانستان وسقوط داکتر نجیب الله جمهوری گرجستان اعلام استقلال نمود.درافغانستان تنها پس از گذشت سه ماه از پیروزی مجاهدین جنگهای داخلی شروع شده وبرای سالیان متمادی این جنگ جان هزاران افغان را گرفت.ازجانب دیگر جمهوری گرجستان نیزدرگیر مشکلات داخلی ازقبیل مسایل آبخازیا واوستیای جنوبی شده وبنابر مشکلاتی که داشت دوکشورنتوانستند که مناسبات دیپلماتیک داشته باشند .

- مناسبات سیاسی – نظامی افغانستان با گرجستان درزمان طالبان :- طالبان درعرصه بین المللی مورد شناخت اکثر کشورهای جهان قرار نگرفت وسیاست انزوا گری وعدم همکاری با جامعه بین المللی را درپیش گرفته بود وجمهوری گرجستان نیز نه تنها باطالبان مناسبات سیاسی – نظامی نداشت بلکه این گروه را حتی به رسمیت نیز نشناخت .

- مناسبات سیاسی – نظامی دوکشوربعد از سال 1380 خورشیدی :-

 جمهوری گرجستان پس از سال 1995م روابط سیاسی خویش را با افغانستان درسطح سفارت های غیر مقیم آغازنمود ولی بدلیل نبود یک حاکمیت همه گیر وجنگهای داخلی درافغانستان تاشکست حکومت طالبان  روابط سیاسی – نظامی این دو کشورچشمگیر نبود ولی زمانیکه حادثه یازدهم سپتامبر بوقوع پیوست ،افغانستان که درطول سالیان متمادی به باد فراموشی سپرده شده بود یکبار دیگر افغانستان فراموش شده درمحراق توجه جهان قرار گرفت وبه منظور تأمین صلح وثبات دراین کشوربسیاری کشورهای جهان خصوصا کشورهای متحد وهمسوبا امریکا نیروهای نظامی شانرا درقالب نیروهای بین المللی حافظ صلح  (ISAF)*[7] فرستادند وکشورهای که قبلا با افغانستان مناسبات حسنه داشتند،روابط شانرا درعرصه های مختلف ازنوآغازنمودند وکشورهای که سابقه درداشتن روابط نداشتند مناسبات حسنه شانرا با افغانستان آغازکردند که گرجستان نیز از جمله ای کشورهای بود که روابط خویش را با افغانستان جدیدا آغازکرد.

درسال 1381خورشیدی سفیرغیرمقیم گرجستان خدمت حامد کرزی رئیس جمهورافغانستان تقدیم اعتماد نامه نمود .

پس از شکست طالبان این اولین سفیر غیر مقیم کشور گرجستان بود که تقدیم اعتماد نامه کرد، مناسبات دوکشور تا سال 1382 خورشیدی یعنی مدت یکسال درسطح سفارت غیر مقیم بود اما  حوزه مناسبات دوکشور با گذشت زمان گسترش یافته واین مسئله باعث شد که کشور گرجستان سفارت غیر مقیم خویش در کابل را به سفارت مقیم ، ارتقاء بخشد .

حامدکرزی رئیس جمهوردولت انتقالی اسلامی افغانستان درقصرگلخانه طی مراسم خاصی اعتمادنامه سفیرجمهوری گرجستان مقیم کابل محترم پیترچیخیدزه را به خدمت پذیرفت،حامدکرزی ضمن صحبت خویش درباره سیاست صلحجویانه فرمود:

"ما با تمام کشورهاخواهان تحکیم روابط دوستانه بر اساس احترام به استقلال ،حاکمیت ملی وتمامیت ارضی متقابل میباشیم .وی افزود که ما گسترش روابط دیپلماتیک افغانستان را با گرجستان به نفع مردم هردوکشور،کشورهای همسایه وصلح وثبات درجهان میدانیم ،آرزوی ما این است که دوره کاری شما سبب همکاری متقابل دوکشوروگسترش مناسبات ما با گرجستان شود "[8].

پس از آنکه حامد کرزی رئیس جمهوردولت انتقالی اسلامی افغانستان  درمراسم مذکورصحبت نمود سفیر گرجستان سلام ها وتمنیات رئیس جمهورگرجستان محترم شواردنادزه را خدمت رئیس جمهورافغانستان آقای حامد کرزی تقدیم نموده وچنین گفت :

 " دولت ومردم جمهوری گرجستان ازتغیرات مثبت که به نفع صلح ودیموکراسی درافغانستان جریان دارد اظهار خوشی نموده وجمهوری گرجستان آماده است که درامربازسازی افغانستان رول دوستانه بازی کند "[9].

می بینیم که مناسبات سیاسی دوکشور درحال گسترش است ، روابط گرجستان الی سال 2003 م با افغانستان درسطح سفارت غیرمقیم خلاصه میشد اما پس از آن سال دارای سفارت مقیم درکابل است اما متقابلا افغانستان بدلیل مشکلات اقتصادی متاسفانه نتوانسته است که تا حالا درتفلیس پایتخت گر جستان ،سفارت مقیم داشته باشد لذا سفیر کبیر افغانستان درماسکو به عنوان سفیر غیر مقیم درگر جستان نیز ایفای وظیفه مینماید .

 وهمچنان درساحه نظامی مناسبات این دوکشور درحال توسعه است چنانچه جمهوری گرجستان درماه اگست سال 2009م اعلام نمود که تعدادی از نیروهای نظامی اش را برای تامین امنیت درقالب نیروهای آیساف می فرستد وتفنگداران امریکایی برای آموزش نیروهای ارتش گرجستان وارد گرجستان شده تا آنها درافغانستان به مشکلات مواجه نشوند بربنیاد گزارشها وبه نقل از سخنگوی وزارت خارجه امریکا گر جستان درماه جولای سال 2009م  متعهد شد که درحدود هفتصدوپنجاه سرباز گر جی به افغانستا ن خواهد فرستاد .

 سرانجام گرجستان روزدوشنبه مورخ 25عقرب سال8 138 خورشیدی تعدادی از نیروهای امنیتی خویش را طبق تعهدی که قبلا سپرده بود درقالب نیروهای آیساف فرستاد .

"به گزارش خبرگزاری فرانسه «لوان پاپاسکیری » سخنگوی وزارت دفاع گرجستان ازاعزام 137 نظامی این کشور به افغانستان خبرداد وگفت :نظامیان گر جستان تحت فرماندهی فرانسه درافغانستان فعالیت میکنند .همچنین قرار است تا بهار سال آینده (1389) صدها عسکر دیگر گر جی به افغانستان اعزام شوند"[10].

بنا براین حوزه ودایره مناسبات سیاسی ونظامی هردوکشور درحال گسترش بوده که این امرباعث شده است که دراین اواخر حتی مقامات بلند پایه امریکا از کمکها وهمکاریهای گرجستان درقبال افغانستان تقدیر وتشکر نموده اند .

گریگول واشادزه ،وزیرخارجه گرجستان ،پس از دیدار با هیلاری کلنتون ،وزیرامورخارجه ایالات متحده امریکا دربروکسل گفت :

"امریکا به این باوراست که گرجستان برای ادامه برقراری صلح درافغانستان ،بیشتر ازبرخی اعضای ائتلاف تلاش میکند .وی گفت : این امر بطورویژه تائید شده بود زیرا گرجستان درامورمسائل افغانستان تعهداتی را برعهده میگیرد که بسیاری از اعضای ناتو این تعهدات را برعهده نمیگیرند "[11].

به گفته واشادزه ازبهارسال آینده(1389خورشیدی) ،درافغانستان 1000عسکر گرجی درمناطقی که  تحت نظا رت نظامیان امریکا وفرانسه است ،مشغول به خدمت خواهند بود.هیلاری کلنتون از گرجستان برای کمک این کشوربه جامعه بین المللی درافغانستان ،تشکر کرد وگفت :این برای ما بسیارمهم است.

مناسبات دوکشوروهمکاریهای شان نه تنها برای دوکشوربلکه برای دوستان دوکشور درعرصه بین المللی با اهمیت تلقی میشود.

بدون شک ایالات متحده امریکا که دوست سترا تیژیک افغانستان میباشد  درگسترش مناسبات  افغانستان وگرجستان نقش عمده واساسی را بازی نموده است وبرای ایفای بهتر نقش خویش دراین زمینه قرار است که بتاریخ 22فبروری 2010م  ریچارد هالبروک فرستاده ویژه باراک اوباما درافغانستان وپاکستان ،به تفلیس پایتخت گرجستان برود .

 نینوکالاندادزه معاون وزیرخارجه گرجستان درجمع خبرنگاران گفت :

" ریچارد هالبروک فرستاده وِیژه اوباما درافغانستان ،روز22فبروری سال 2010م  به گرجستان سفرخواهد کرد .به گفته وی این سفر برای گرجستان بسیارمهم است .کالاندادزه تأکید کرد که این سفر به مشارکت نظامیان گرجستان درمأموریت های حفظ صلح درافغانستان اختصاص داده شده است .گرجستان دربهار 700نظامی تحت فرماندهی امریکا به افغانستان خواهد فرستاد .درحال حاضر 175نظامی گرجی تحت فرماندهی فرانسه درافغانستان میباشند"[12].

با گذشت هر روز  حوزه مناسبات سیاسی – نظامی دوکشوربیشتر وسعت یافته وامیدوارم که این مناسبات هر چه بیشتر گسترش یابد .

ب – مناسبات اقتصادی افغانستان با گرجستان :- همانطوریکه  دو کشور درعرصه سیاسی –نظامی ،چنانچه متذکر شدیم دارای مناسبات حسنه می باشند درعرصه اقتصادی نیز طی سالهای اخیر همکاریهای دارند :

"به تاریخ هفتم سرطان سال 1382خورشیدی سفیرگرجستان وعده نمود که با بدسترس قراردادن دستگاه های کوچک تولید برق آبی سا خت گرجستان ونصب ومنتاژ آن با وزارت آب وبرق همکاری مینماید ،این مطلب درملاقاتی که میان دیپلوم انجنیر محمد یونس نواند یش معین وزارت آب وبرق وسفیرکشورگرجستان درآن وزارت صورت گرفت ،اذعان گردید سفیرمذکوردرقسمت آموزش کارمندان تخنیکی برق نیز با وزارت آب وبرق وعده همکاری نمود "[13].

درعرصه اقتصاد این اولین باری است که گرجستان با افغانستان وعده همکاری داده است همچنان درعرصه آب وبرق درسالنامه سال 1383 چنین آمده است :-

وزارت آب وبرق دررابطه به سروی ومطالعات وتعین محل برای دستگاه پنجاه کیلوواته تعهد شده کشورگرجستان اطلاع داده است که موضوع به سفارت افغانستان درعشق آباد اخبارشد .

 همچنان  دوکشور درزمان شوروی سابق نیز با یکدیگرهمکاری اقتصادی داشتند چنانچه که:

" کارشناسان گرجی در دوره شوروی پیشین ،درزمینه سروی ونقشه برداری معادن مس عینک همکاری داشتند "[14].

 ج – مناسبات فرهنگی افغانستان با جمهوری گرجستان :- جمهوری اسلامی افغانستان وجمهوری گر جستان  مشترکات فرهنگی زیادی  با یکدیگر ندارند(زبان مشترک نداشته ودین دوکشور نیز ازهم متفاوت است ) که این مسئله خود باعث میشود که مناسبات فرهنگی دوکشور محدود  باشد ولی با آن هم نمیتوان ادعا کرد که هردو کشور دارای مناسبات فرهنگی نمی باشند . خوشبختانه دوکشور درعرصه تعلیم وتربیه مناسبات حسنه دارند .

" به تعداد پنج نفر کارکنان جوان  وزارت آب وبرق درسال 1383خورشیدی غرض فراگیری تحصیلات عالی به خارج ازکشورفرستاده شده اند :- دونفر درترکیه ،دونفردرترکمنستان  ویکنفر درگرجستان "[15].

فرستادن بورسهای تحصیلی روند مناسبات فرهنگی دوکشوررا سرعت بیشتر بخشیده وسبب نزدیک شدن دوکشوردراین عرصه میشود وبه منظور این امر مهم جمهوری گرجستان حدودا بیست بورس دیگر را بازهم دراختیار محصلین افغان قرارداد .

"گرجستان درسال 2004م  به خاطر توسعه روابط با دولت افغانستان ابراز علاقمندی نموده وبه منظور گسترش روابط فرهنگی 20 بورس تحصیلی را دراختیار افغانستان گذاشته است"[16].

با گذشت هرروز دوکشورفاصله های موجودمیان شانرا برداشته وباسرعت زیاد مناسبات فرهنگی شانرا گسترش میدهند وبه ادامه همکاریهای  خویش درعرصه فرهنگی ، این کشوردرسال 1386ش نیز بورسهای کوتاه مدت برای محصلین افغان فرستاد

" کشورگرجستان به تعداد 3بورس برای پوهنتون کابل فرستاد "[17].

طوریکه ملاحظه میشود  دوکشور هر چند بسیار اندک ولی مناسبات درعرصه فرهنگی دارند که میتوان از آن به عنوان  سر آغاز مناسبات دوکشور دراین عرصه یاد آوری نمود وامیدوارهستیم که حوزه وحیطه این مناسبات هر چه بیشتر گسترش یابد تا اینکه محصلین دوکشور بتوانند درکشورهای همد یگر غرض کسب علم ودانش سفر نموده واز خصوصیات فرهنگی همدیگر آگاهی کامل پیدا نمایند .

 -اهمیت روابط افغانستان با جمهوری گرجستان :- جمهوری گرجستان ازجمله کشورهای حوزه قفقازاست که پس از اعلام استقلال بدلیل اعلام خودمختاری آبخازیا واوستیای جنوبی وحمایت همه جانبه روسیه از ایشان ،همواره با روسیه شوروی اختلاف داشته وحتی درسال 2008 م جنگ خونینی بین شان درگرفت که خساره شدیدی به اقتصاد گرجستان وارد نمود.

گرجستان نیز همانند جمهوری آذربایجان ازآغازین سالهای استقلال درصدد احیای فرهنگ وزبان خود وهمچنان ایجاد نظام اقتصادی جدید یعنی درحال گذاراز سیستم اقتصاد سوسیالیستی به سیستم اقتصاد بازار میباشد وسعی این کشوربراین است که خودرا به قدرتهای بزرگ غربی خصوصا ایالات متحده امریکا نزدیک نموده وحمایت این کشوررا بدست بیاورد ودراین راستا موفقیت های را نیز بدست آورده است .

گرجستان نیز درطول تاریخ قربانی موقعیت ژیوپولتیک خود شده وپای قدرتهای بزرگی را بطرف خود کشانیده است وقدرتی که بیشتر از همه قدرتهای بزرگ دراین سرزمین حکم راند وآنرا تحت سیطره خویش نگهداشت ،شوروی سابق بود که نزدیک به یک قرن دراینجا تسلط کامل داشت .

با وجود این همه مصائب که مردم گرجستان متحمل شدند درطی چندسال اخیر شاهد رشد قابل ملاحظه ای درعرصه های گوناگون بوده است وپس از سال 2001م این کشوربا افغانستا ن همکاریهای نزدیک داشته است که این همکاریها ومناسبات درهرعرصه ازاهمیت خاص خود برخورداراست .

گرجستا ن یک  کشور نفت خیز بوده  ودر سالهای اخیر وضعیت اقتصادی آن رو به بهبود است. داشتن مناسبات با هر کشوری  که به منافع ملی افغانستان احترام قایل بوده وهمچنان برای افغانستان منفعتی ببار آورد ،خصوصا با  گر جستان که دارای اقتصاد درحال رشد است از اهمیت خوبی برخوردار است  .

روسیه وایالات متحده امریکا دو قدرتی است که در تقابل با یگد یگر قرار دارند . ایالات متحده امریکا، دوست ومتحد سترا تیژیک افغانستان وگر جستان میباشد واین دوکشور را در جنگ با روسیه حمایت نموده است ازاین نقطه نظر نیز داشتن روابط با گرجستان از اهمیت خوبی برای افغانستان برخوردار است .

 - زمینه های توسعه مناسبات سیاسی،اقتصادی وفرهنگی  افغانستان وگرجستان :-چنانچه قبلا متذکر شدیم که دوکشور دارای مناسبات دیپلماتیک می باشند ازاین نقطه نظر زمینه های توسعه روابط افغانستان با گر جستان در عرصه های     گونا گون فراهم میباشد .

شوروی سابق در مقطعی از تاریخ هردوکشورگرجستان وافغانستان را اشغال نموده بود وامروزهردوکشوربیشتر از آنکه با سیاستهای روسیه همسوباشد باالعکس با قدرتهای غربی متحد خوبی هستند ومبارزه با تروریزم اصل مهم دیگری است که زمینه توسعه مناسبات سیاسی ونظامی دوکشوررا فراهم نموده است که گرجستان برای این منظورصدها سربازخویش را به افغانستان فرستاده است وازاین رهگذرگرجستان میخواهد تا عضویت پیمان ناتوواتحادیه اروپارا بدست آورد ،مقامات افغان این اقدام گرجستان را قدم نیک درراستای مبارزه با تروریزم وتأمین امنیت وثبات درافغانستان وبالاخره درجهان پنداشته است .

چنانچه قبلا گفتیم افغانستان حیثیت شاهراه را دارد که درقلب آسیاموقعیت دارد وازاین رهگذرگرجستان میتواند که ازطریق افغانستان با کشورهای دیگرجهان تبادلات تجاری خویش را انجام داده وهمچنان دوکشورمیتوانند که مواد مورد ضرورت خویش را درکشورهای شان وارد وصادرنمایند.

درعرصه فرهنگی نیز زمینه های برای توسعه مناسبات دوکشوروجوددارد ودراین راستا گرجستان قدمهای عملی را نیز برداشته است که تعدادی از بورسهای کوتاه مدت ودرازمدت را برای محصلین افغانستان فرستاده است بصورت کل زمینه های برای  توسعه روابط دوکشوروجوددارد درصورتیکه دوکشورتلاش نمایند وازاین زمینه ها استفاده کنند .