هشتمین سفر حامد کرزی به تاجکستان و نگاهی به انتخابات ریاست جمهوری ششم نوامبر تاجکستان

 

معاون محقق بسم الله رنجبر

الف:- سفر هشتم حامد کرزی به جمهوری تاجکستان:افغانستان و تاجکستان دو کشورهمسایه است که بیشتر از 1200 کیلو متر مرز مشترک دارند و علاوه برآن داشتن زبان و فرهنگ مشترک این دو کشور را از هم جدا نا پذیر و پیوند دوستی میان افغانستان و تاجکستان را نا گسستنی کرده است. مشترکات فرهنگی و زبانی از یک سو و نیازمندیهای ارتباطی دو کشور به یکدیگر از جانب دیگر، علاقه دو کشور را به یکدیگر بیشتر از پیش ساخته است و از همین رو هرازگاهی مقامات بلند پایه دو کشور به مقاصد و اهداف خاصی که منافع هر دو کشور در آن نهفته است،به کشور های همدیگر سفرمی نمایند تا باشد در آینده ها دو کشور بر مشکلات موجوده فرا راه شان فایق آمده و به منافع بیشتری دست یابند.

در نوشته ای حاضر به دست آوردهای سفر هشتم رئیس جمهور افغانستان و علت و انگیزه ای این سفر به جمهوری تاجکستان و همچنان به چگونگی برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ششم نوامبر جمهوری تاجکستان و نتایج حاصله از انتخابات مذکور،امید ها و بیم ها از دوباره برگزیده شدن امام علی رحمان ،پرداخته خواهد شد.

انگیزه ای اصلی سفر آقای کرزی رییس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان در آستانه ای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تاجکستان و زمزمه های بیرون شدن نیروهای حافظ صلح از افغانستان پس از سال 2014 میلادی چه بوده است؟ سفر مذکور چه دست آوردی برای دولت و ملت افغانستان داشت؟ برایند سفر آقای کرزی برای جمهوری تاجکستان و خاصتا برای شخص امام علی رحمان که یکی از نامزدان مطرح و برجسته ای انتخابات ریاست جمهوری ششم نوامبر بود ،چه می باشد؟

برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ششم نوامبر سال 2013م چقدر در مطابقت با اصول و ارزشهای قانون انتخابات و سایر قوانین نافذ در جمهوری تاجکستان قرار داشت؟ آیا حکومت تاجکستان و خاصتا مقامات بلند پایه دولتی در برگزاری انتخابات ،در حالیکه رییس جمهور برحال کشور تاجکستان یکی از نامزدان مطرح بود، اصل بی طرفی را رعایت توانستند؟ آیا امام علی رحمان و دستگاه دولتی در انتخابات به امام علی رحمان دست به تقلب نزدند؟ بالاخره نتایج حاصله از برگزاری همچو انتخابات چقدر نهاد های جامعه مدنی ملی و بین المللی را در را بطه به میزان شفافیت برگزاری انتخابات قانع ساخت؟

اینکه چه انگیزه ای باعث سفر رییس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان به تاجکستان در چنین شرایط حساسی که تاجکستان در آستانه ای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری قرار دارد و آمد آمد سال 2014 و رفتن نیروهای حافظ صلح از افغانستان پس از سال 2014م، امید به زندگی مردم افغانستان را نسبتا کاهش داده است،شده است. باید گفت که سفر حامد کرزی رییس
ادامه نوشته

راههای بدیل بندر کراچی برای افغانستان

                                                                                                        معاون محقق بسم الله رنجبر    

 

افغانستان دارای موقعیت ژئوپولیتیک ،ژئو اکونومیک و ژئواستراتیژیک بوده و یگانه پلی ارتباطی میان شرق و غرب و جنوب و شمال کشورهای واقع در قاره آسیاست. کشورهای آسیایی مرکزی به منظور دسترسی به ترانزیت در آب های آزاد جنوب باید از پل افغانستان عبور کند. درعین حال این کشور ها برای دسترسی به کشورهای جنوب و جنوب شرق آسیا به جز افغانستان دیگر راه ترانزیت ندارند مگر اینکه ازمسیر دور و دشوار انحرافی عبور کنند.

راههای ترانزیت افغانستان به بازارهای آسیای مرکزی،کشورهای قفقاز،ایران و یک بخشی از شرق میانه نزدیک ترین وکم هزینه ترین راه برای کشور چین است،در صورتی که افغانستان از این خطوط ترانزیتی خویش،استفاده اعظمی را بتواند. بنابه توسعه نیافتگی و عدم تأمین امنیت راههای ترانزیتی افغانستان،کشور چین مجبورا سراپای پاکستان را طی نموده تا به بندر گوادر در جنوب پاکستان برسد واز آنجا از طریق بندر چابهار و بندر عباس ایران،مال التجاره خود را به کشورهای آسیای مرکزی،قفقاز،ایران و شرق میانه میرساند.

 پاکستانی ها با زیرکی و با درنظرداشت منافع ملی شان این خط ارتباطی شرق و غرب را از مسیر افغانستان مسدود وافغانستان را از درآمد ترانزیتی آن محروم ساخته است. پاکستان بزرگراه ترانزیتی قراقروم را ازمرز چین تا جنوب پاکستان در بندر گوادر، احداث کرده است تا چین و شرق آسیا را از خط ترانزیتی افغانستان به سوی غرب آسیا منصرف کند.

ادامه نوشته

ناآرامی های اخیردر جمهوری تاجکستان

 

                                         معاون محقق بسم الله رنجبر

تاجکستان کشوری است کوهستانی با مساحت 143100کیلومتر مربع درجنوب شرقی آسیای مرکزی.این کشور از شرق با چین،ازشمال با ازبکستان وقیرقیزستان،ازغرب با ازبکستان واز جنوب با افغانستان مرز مشترک دارد.تاجکستان از چهار ولایت بنامهای خجند،کولاب،قرقان تپه وولایت خودمختاربدخشان وچهل وچهار ناحیه تشکیل شده است.ولایت خودمختار بدخشان با 64000کیلومترمربع مساحت در شرق این کشوردر ارتفاعات پامیرواقع شده و44درصد خاک تاجکستان را تشکیل میدهد.1

ولايت بدخشان منطقه‌ای کوهستانی درشرق تاجيكستان بوده که بابیش ازدوصدهزار جمعیت از فقیرترین مناطق تاجکستان محسوب می‌شود. این منطقه  از نظر قومیتی و مذهبی با سایرنقاط تاجیکستان متفاوت بوده ودقیقاهمین مسئله وفقراقتصادی که مردم بدخشان به آن دچاراست،باعث شده است که مردم بدخشان همواره در تعارض با دولت مرکزی باشد. ولایت خودمختاربدخشان به مثابه دروازه تجارت مواد مخدر از افغانستان به سوی روسیه و اروپای شرقی تلقی می‌شود. منطقه بدخشان اكثرا توسط قاچاقچيان و افراد قدرتمند محلي كه به عنوان مبارز در جنگ داخلي درسالهای 1992-1997م حضور داشتند،اداره مي‌شود.

ازمدتي بدین سودرمنطقه بدخشان تاجكستان نآرامي‌ها و کشمکشهایی بين نيروهاي مسلح شورشي و نیروهای امنیتی دولتي ايجاد شده و اوضاع در اين منطقه از حالت عادي خارج گرديده است. در رابطه با اين موضوع و علل و عوامل به وجود آورنده آن ديدگاه‌ها و نظريات متفاوتي ارائه شده است که هرکدام علل خاصی را مورد بررسي قرار داده‌اند.

     به تاریخ 21 جولای سال جاری(2012م)افراد مسلح ناشناس جنرال عبدالله نظراف رئیس امنیت ولایت بدخشان تاجکستان را در شهر خاروغ به قتل رساندند واین مسئله خشم دولت مردان تاجکستان را برانگیخت وبرای دستگیری افراد مظنون به این رویداد عکس العمل فوق العاده شدید نشان دادند وبه شهر خاروغ عملیات ویژه ای را انجام دادند که مدت چند روزی در اثر جنگ میان نیروهای دولتی وشورشیان مسلح مظنون به قتل نظراف،آرامش بدخشان وساکنان آن بهم خورد واین مسئله عکس العمل های جدی ومتفاوتی را در سطح جهان در قبال داشت.

ادامه نوشته

نشست پنجم همکاریهای منطقه ای اقتصادی برای افغانستان

معاون محقق بسم الله رنجبر

   افغانستان که در دهه نود میلادی از سوی جامعه جهانی خاصتا غربیها به باد فراموشی سپرده شده بود، پس از سال 2001 م در محراق توجه جامعه جهانی قرار گرفت،پس از آن سال به منظور تأمین صلح وثبات وپویایی اقتصادی این کشور، کنفرانسهای  بین المللی ومنطقه ای زیادی برگزار شد وطرحها وپلان های زیادی ارائه شده ودرعین حال وعده های زیادی هم از طرف کشورهای اشتراک کننده در کنفرانس های مذکور به منظور کمک به دولت وملت افغانستان داده شده است.

پنجمین کنفرانس همکاری های منطقه یی اقتصادی برای افغانستان RECCA یا ریکا ، اینبار در دوشنبه پایتخت جمهوری تاجکستان به تاریخهای 6 و 7 حمل 1391، مطابق 25 و 26 مارچ 2012 دایر گردید. مقامات ارشد دولتهای منطقه و وزرای خارجه بیشتر از 70 کشور و سازمانهای منطقه یی و بین المللی و نماینده های سکتور خصوصی به شمول زنان فعال و تجارت پیشۀ افغانستان، جامعۀ مدنی، دانشمندان و کارشناسان کشورهای منطقه به این کنفرانس دعوت گردیده بودند.

  کنفرانس ریکای پنجم با توسّل به موقعیت و موقف افغانستان در منطقه، باعث توسعۀ همکاری های اقتصادی مشترک میان کشورهای همسایه و سازمانهای مختلف کشور های منطقه میگردد. هدف و مرام  کنفرانس پنجم ریکا این بود تا افغانستان به حیث پُل تجارتی و ترانزیتی بین کشورهای آسیای میانه، آُسیای جنوبی و شرق دور، قد علم نموده و فضای مطمئن به منظور سرمایه گذاری های مشترک منطقه یی و تـأمین و تحکیم روابط تجاری را فراهم نماید.

ادامه نوشته

رویارویی آمریکا وروسیه در آسیای مرکزی

آسیای مرکزی دارای موقعیت استراتیژیک وفوق العاده مهم بوده ودرعین حال  منطقه ای است که دارای ذخایر زیاد طبیعی می باشد و در طول تاریخ دستخوش تحولات زیادی بوده است.ویژگی های منحصر به فرد این منطقه باعث شده است که طی سالهای اخیر توجه قدرتهای بزرگ جهان وخاصتا ایالات متحده آمریکا ،روسیه وچین را بخود جلب نموده وهرکدام ا زاین قدرت های بزرگ توجه خودرا در این منطقه متمرکز نموده ودر یک رقابت شدید رویاروی هم قرار گرفته اند که هر کدام سعی دارد   که از دیگری پیشی بگیرد.

ایالات متحده ای آمریکا وروسیه که رقیب دیرینه ای همدیگر هستند بیشتر از سایر قدرتهای بزرگ در این منطقه نفوذ داشته ودر یک رقابت تنگاتنگ در برابر همدیگر قرار گرفته اند روی این ملحوظ در نوشته ای حاضر بیشتر روی رقابت این دوقدرت بزرگ در منطقه آسیای مرکزی تمرکز خواهد شد.

  پس از فروپاشی شوروی سابق واعلام استقلال جمهوریت های   شوروی  سابق وخاصتا کشورهای آسیای میانه،راه یافتن ونفوذ در آسیای مرکزی یکی از اهداف واصول سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا را تشکیل داده واین امر پس از سال 2001 میلادی وحضور آمریکا در افغانستان بیشتر از پیش مطرح شده است واز سوی دیگر روسیه که آسیای مرکزی را به مثابه حیات خلوت خویش می پندارد همواره سعی داشته که این منطقه را تحت نفوذ خویش داشته باشد.

ادامه نوشته

نشست چهارجانبه درتاجکستان

معاون محقق بسم الله رنجبر

    

 ازآنجایی که عصر امروز عصر همگرایی منطقه ای وبین المللی می باشد وهیچ کشوری به تنهای خویش قادر به مبارزه جدی علیه پدیده های نظیر  تروریسم ،قاچاق مواد مخدر،قاچاق اعضای بدن انسان وافراط گرایی، نبوده ومبارزه جدی وپیگیرعلیه این پدیده های مهلک وخطرساز،نیازمند همکاری های منطقه ای وحتی بین المللی میباشد،افغانستان وکشورهای منطقه نسبت به هرمنطقه ای دیگری درکره زمین ازبابت تروریسم وقاچاق مواد مخدر آسیب پذیرتر بوده وضربات جبران ناپذیری را دراین زمینه متحمل شده اند،لذا رهایی ازقید این پدیده های شوم وداشتن زندگی عاری ازخطرنیازمند همکاری صادقانه منطقه ای می باشد.

به همین منظور چهار کشور:افغانستان،پاکستان،روسیه وتاجکستان طی سالهای اخیرنشست های را به منظورهمکاری های منطقه ای در عرصه های اقتصادی وامنیتی دایر نموده که  باراول نشست چهار جانبه میان سران این کشورها درسال 2009م به فعالیت آغاز نمود که اهداف عمده واساسی این نشست ها رابهبود مناسبات میان کشورهای مذکوروگسترش همکاری های منطقه ای در عرصه اقتصادی،مبارزه با تروریسم،همکاری های فرهنگی ومبارزه علیه مواد مخدرتشکیل میدهند.

ادامه نوشته

استراتیژی آمریکا درآسیای مرکزی

 

 

                                                                                            معاون محقق بسم الله رنجبر

 ازآنجایی که کشورهای آسیای مرکزی دارای موقعیت ژئو پولیتیک وژئواکونومیک بوده ویک منطقه انباشته از ذخایر گرانبهای طبیعی می باشد، در درازنای تاریخ  با الویژه پس از فروپاشی شوروی سابق واعلام استقلال ،توجه قدرتهای بزرگ منطقه وجهان را بخود جلب نموده واز اهمیت بسیار زیادی برخوردار بوده است. از این رهگذر ایالات متحده امریکا نیز نسبت به این منطقه ای با اهمیت ومملواز ذخایر طبیعی  کم علاقه نبوده وهمواره علاقمندی خویش را بخاطر رسیدن به این منطقه ابراز داشته وسرمایه های هنگفتی را دراین راستا به مصرف رسانیده است واین منطقه برای امریکا از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است چنانچه  که برخی از کارشناسان آمریکایی، آسیای مرکزی را منطقه منافع استراتژیک آمریکا خوانده اند.

ایالات متحده امریکا در آسیای مرکزی نظربه ایجابات زمان وبادرنظرداشت منافع ملی اش استراتیژی های متفاوت وگوناگونی داشته وهرازگاهی دچار تغییر وتحول شده است وحضور این کشور در منطقه ای جنجال برانگیز آسیای مرکزی همواره سروصداهای رقبای چون روسیه،چین وبعضا ایران را در قبال داشته است وخصوصا این مسئله پس از حضور نظامی آمریکا درمنطقه پس از سال 2001 میلادی باعث دغدغه ها ونگرانی بیشتر این کشورها شده است. درنوشته حاضر کوشش میشود تا استراتیژی آمریکادراین منطقه درزمانهای گوناگون وخصوصا پس از سال 2001م انعکاس یابد
ادامه نوشته

مناسبات روسیه با جمهوری تاجکستان

                                                                                     معاون محقق بسم الله رنجبر    

فدراتیف روسیه   الی دهه نود میلادی قرن بیستم به مثابه یک قدرت برتر ورقیب اساسی ایالات متحده امریکا پنداشته میشدوجمهوری تاجکستان تاآنزمان یکی از اقماراین قدرت بزرگ بود وازاستقلال سیاسی برخوردارنبود.

پس ازفروپاشی اتحاد جماهیر شوروی واعلام استقلال جمهوریهای تحت سلطه شوروی سابق بشمول تاجکستان،نه تنها فدراتیف روسیه با جمهوری تاجکستان قطع رابطه نکردبل یک سلسله مناسبات جدیدی را درعرصه های گوناگون بخصوص درعرصه های سیاسی-نظامی واقتصادی آغاز نموده ودربسیاری موارد به مثابه منجی جمهوری تاجکستان عمل نموده است.

نوشته حاضر بصورت گذرا ومختصرمناسبات فدراتیف روسیه را با جمهوری تاجکستان درعرصه های سیاسی-نظامی واقتصادی بررسی نموده ودررابطه به چشم انداز مناسبات میان دوکشورمکثی کوتاهی خواهد شد.

ادامه نوشته

نگاهی به رویدادهای اخیرتاجکستان

                                                                                        معاون محقق بسم الله رنجبر 

جمهوری تاجکستان که یکی ازهمسایه های شمالی افغانستان وازجمله  کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق است ،فرایند دولت سازی خودرا با جنگ داخلی آغاز کرد،جنگی که  ازسال 1992تا 1997 با فرازوفرودهای   ادامه یافت ،خسارات قابل ملاحظه ای را به پیکر تاجکستان وارد کرد وسرانجام پیمان صلح  درسال 1997م میان طرفهای درگیر منعقد شد.

جمهوری تاجکستان  به عنوان یک همسایه افغانستان پس از سال 1997م نظاره گر فضای نسبتا آرامی بود  وشهروندان آن بدون شنیدن صدای گلوله زندگی شبانه روزی شانرا سپری میکردنداما ازاواسط سال جاری میلادی(2010م) تاکنون این کشورهمسایه افغانستان شاهد یک سلسله ناآرامی های بوده که می تواند مقدمه یک طوفان سیاسی درتاجکستان تلقی شود.

 
ادامه نوشته

اهمیت استراتیژیک افغانستان درمنطقه

اهمیت استراتیژیک  افغانستان درمنطقه

                                                                                               بسم الله رنجبر

افغانستان کشوری است کوهستانی ومحاط به خشکه که درچهارراهی هند،(پاکستان) شرق میانه (ایران) آسیای مرکزی (ترکمنستان،ازبکستان وتاجکستان) وچین(دهلیزواخان) موقعیت دارد.

افغانستان با پاکستان(2430)کیلومتر،با ایران (936)کیلومتر،با تاجکستان(1206)کیلومتر،باازبکستان(137)کیلومتر،باترکمنستان(744)کیلومتروبا چین (75)کیلومترمرزمشترک دارد.

ادامه نوشته