مناسبات ایالات متحده امریکا با کشورهای حوزه قفقازپس ازیازدهم سپتامبر2001

                                                                                                   بسم الله رنجبر

 با پایان یافتن جنگ سرد وفروپاشی اتحاد جماهیرشوروی تغییرات عمده درسطح بین المللی بمیان آمدوکشورها نظاره گر جهان تک قطبی شدند.                                                                  

ایالات متحده امریکا به عنوان قدرت برتر جهان میدان رقابت سیاسی درسطح جهان بخصوص کشورهای تازه استقلال یافته را خالی دیده وبرای رسیدن به اهداف ازقبل تعیین شده وتنگ ساختن حلقه محاصره روسیه تلاشهای پیگیرنموده وتحت عنوان دفاع از حقوق بشروتأمین ثبات درکشورهای تازه به استقلال رسیده وخصوصا کشورهای حوزه قفقازنفوذ نمود.                      

نفوذ وحضورامریکا درنقاط مختلف جهان ازآوان شکل گیری به عنوان قلمروسیاسی مستقل تا به امروز گراف صعود ی را پیموده وهمواره سعی وتلاش شان مبنی بر گسترش قلمرونفوذی شان است .                                                                                                                           امریکا دردهه نود میلادی قرن بیست وپس از فروپاشی شوروی درصدد آن بود که اهداف خویش را درقالب گسترش دیموکراسی هدایت شده ،بدست آورد.                                                                     بوقوع پیوستن حادثه یازدهم سپتامبر روند گسترش دایره نفوذ امریکا را درکشورهای شرق تحت عنوان مبارزه با تروریسم بین المللی تسریع بخشید ومبارزه با تروریسم به عنوان دکترین سیاست خارجی این کشورتثبیت شد.                                                                                        

کشورهای حوزه قفقاز ازجمله کشورهای بود که پس ازفروپاشی شوروی سابق توجه ایالات متحده امریکا را بخود جلب نمودوامریکا به منظورتنگ ترکردن حلقه محاصره رقیب دیرینه اش (روسیه) درکشورهای حوزه قفقازنفوذنمود.                                                                                         ایالات متحده امریکا همواره سعی نموده درنقاط مختلف جهان خصوصا درمناطقی که دارای موقعیت ژئو پولیتیک میباشند حضورفعال داشته وجهان را کنترول کند.قفقازکه دارای موقعیت ژیوپولیتیک وژیوستراتیژیک میباشد ازهمان اوایل شکل گیری امریکا به عنوان کشورقدرتمند،موردعلاقه ایالات متحده امریکاقرار گرفت وزمانی که شوروی سابق ازهم پاشید عملا زمینه نفوذ امریکا دراین منطقه فراهم شد وامریکا تاسال 2001اهداف ذیل را دراین منطقه تعقیب می نمود:                                                                                                      

"1- جلوگیری ازظهوروتوسعه طلبی ایدئولوژیک ورادیکالی روسیه .                                  

2- ممانعت ازگسترش تسلیحات هسته ای برجای مانده ازدوران کمونیسم.                              

3- جلوگیری ازرشد اسلام رادیکال ضدغربی درمنطقه.                                                    

4- تکمیل محاصره ایران.                                                                                         

5- تسلط برمنابع طبیعی منطقه.                                                                                  

6- حمایت ازدیموکراسی خواهی واقتصادبازارآزاد.                                                        

7- جلوگیری وکنترول جنگ های داخلی"[1].                                                                    

می بینیم که پس از اعلام استقلال کشورهای قفقازالی سال 2001، امریکائیان قادرنبودند که عملا دراین منطقه حضورنظامی داشته باشند اما وقوع حادثه یازدهم سپتامبر سال 2001م بسترسازحضورنیروهای امریکایی درقفقازوآسیای مرکزی شد.                                          

پس ازآنکه حادثه یازدهم سپتامبر بوقوع پیوست ،آمریکا درچارچوب گفتمان مبارزه علیه تروریسم بین المللی روسیه  را متقاعد نمود تا امریکا درکشورهای آسیای مرکزی وقفقازپایگاه نظامی ایجاد ونیروهای امریکایی درآن کشورهاحضورداشته باشند.وایجاد پایگاه نظامی پیروزی بزرگی برای امریکا محسوب می شد .                                                                                           

بصورت کل ایالات متحده امریکا با کشورهای حوزه قفقازروابط حسنه داشته ولی با هریک ازکشورهای مذکورمناسبات دیپلماتیک خویش را با درنظرداشت منافع ملی امریکا وایجابات زمان ازطرق وشیوه های متفاوتی تنظیم وبه مرحله اجراگذاشته است که مناسبات هریک ازکشورهای مذکوررا با ایالات متحده امریکا مورد تحقیق وبررسی قرار میدهیم .                                    

الف:- مناسبات جمهوری آذربایجان با ایالات متحده امریکا:- ایالات متحده امریکا بخاطردسترسی به منابع طبیعی جمهوری آذربایجان وتحدیدحلقه محاصره روسیه ،با گذشت هرروز دایره مناسبات خویش با کشورهای این حوزه را گسترش میدهد.ازجانب دیگرجمهوری  آذربایجان بنابردرگیری واختلاف که با جمهوری ارمنستان وروسیه بخاطرحمایت  ازارمنستان،دارد مطابق اصول تعریف شده سیاست خارجی خویش همواره خواهان گسترش مناسبات با ایالات متحده وترکیه بوده است.                                                                                                                             "لازم است نظرکشورهای غربی وایالات متحده امریکارا نسبت به تحولات اجتماعی–سیاسی انجام شده درجمهوری آذربایجان ومسائل بین المللی وابسته بدان بطورفعال جلب کرد.برای رویارویی با تأثیرویژه روسیه،فعالیت های پیوسته انجام دادکه نیازمندامورهدفمندوشدیددیپلماتیک است"[2].                                                                                                                                            ایالات متحده امریکا وجمهوری آذربایجان پس از حادثه یازدهم سپتامبرسال 2001م دایره مناسبات شانرادرعرصه های مختلف گسترش داده است. هردوکشوردرعرصه امنیت دارای مناسبات گسترده بوده وبا گذشت زمان دایره مناسبات دراین عرصه  گسترده تر ازقبل میشود ومناسبات دوکشوردراین عرصه دربخشهای ذیل متمرکز شده است :                                                                                                                                 "1-شمولیت جمهوری آذربایجان درسازمان ناتو.                                                            

2-موافقتنامه دوجانبه نظامی به منظورتأمین امنیت ذخایرانرژی بحیره کسپین وپایپ لین باکو-تفلیس-جیهان.                                                                                                          

3-اشتراک آذربایجان درمأموریت نظامی تحت رهبری آمریکا درکوزوو ،عراق وافغانستان"[3].

دوکشورایالات متحده آمریکا وجمهوری آذربایجان پس از اعلام استقلال جمهوری آذربایجان  مناسبات دیپلماتیک با یکدیگررا آغازنموده وبا گذشت هرسال خصوصا پس سال 2001م مناسبات دوکشوربه نقطه اوج خودرسیده تاجایی که جمهوری آذربایجان حریم هوایی خویش را بخاطرپروازطیارات جنگی ولوژستیکی امریکا دراختیارامریکا گذاشته وخود نیزعملا سربازان خویش را درجنگ افغانستان وعراق،تحت فرماندهی ایالات متحده امریکا گذاشته است :            

"آمریکا ازسال 2001میلادی ده ها پروازترانزیت برفرازآسمان جمهوری آذربایجان انجام داده است وتنها درسال گذشته ،یک صدهزارپرسنل آمریکایی وهمچنین سایرپرسنل های بین المللی با استفاده ازحریم هوایی جمهوری آذربایجان به افغانستان سفر کرده یا ازآن خارج شده اند.90سربازجمهوری آذربایجان نیزدرعملیات نظامی ایساف به رهبری پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)درافغانستان شرکت دارند"[4].  

همچنان ایالات متحده امریکا وبصورت کل نیروهای ایساف به رهبری امریکا درجستجوی  راه مناسب برای نقل وانتقال سربازان ومواد اکمالاتی شان ازطریق کشورهای قفقازوآسیای میانه هستندوراه آذربایجان ازاین نقطه نظربرای امریکا ونیروهای ایساف بسیارحیاتی است .

به ادامه گسترش مناسبات دوکشور اخیرا رابرت گیتس وزیردفاع ایالات متحده امریکابه جمهوری آذربایجان سفرنموده که درطول پنج سال اخیراین اولین سفرمقام بلند رتبه امریکا یی به آذربایجان می باشد. به اساس گزارش خبرگزاری ایلنا:

"  پس ازآنکه مقام های جمهوری آذربایجان ابرازنگرانی کردندکه امریکا به روابطش با این کشوربی توجه است ،وزیردفاع امریکابرای رفع این نگرانی یکشنبه وارد باکوپایتخت جمهوری آذربایجان شد.  به گزارش ایلنا به نقل ازبی بی سی رابرت گیتس و زیردفاع آمریکانخستین مقام آمریکایی دررده کابینه است که درپنج  سال گذشته سفری رسمی به جمهوری آذربایجان داشته است"[5]. 

جمهوری آذربایجان ازلحاظ امنیتی برای امریکا ازاهمیت ویژه ای برخورداراست وازهمین روامریکا هرگزحاضر به ازدست دادن چنین کشوری نخواهد شد ودرحال حاضرمناسبات نظامی دوکشوردرصدرمناسبات فی مابین امریکا وآذربایجان قرارداشته وبا گذشت هرروزدایره آن وسعت می یابد.

  ایالات متحده امریکا وجمهوری آذربایجان درعرصه سیاسی نیز دارای مناسبات نزدیک بوده وبا گذشت هرروزحوزه این مناسبات گسترش میابد.

ایالات متحده امریکا مناسبات سیاسی خویش را باآذربایجان با به رسمیت شناختن این کشوربه مثابه کشورمستقل آغازنمودوپس از حادثه یازدهم سپتامبرسال 2001تاامروزبه نقطه اوج خودرسیده است تاجایی که مقامات بلند رتبه امریکا ازقبیل وزیرامورخارجه ،مناسبات سیاسی دوکشورا را ستراتیژیک خوانده است .

 وزیرخارجه آمریکا درنخستین مرحله سفرخود به قفقازجنوبی(سیزدهم سرطان 1389)،پس ازورود به باکوبا رئیس جمهوراین کشوردیدارکرد.به گزارش خبرگزاری فرانسه «هیلاری کلینتون»،وزیرخارجه آمریکابا الهام علی اف رئیس جمهوروبرخی دیگرازمقامات این کشوردیدارکرد.

"«بحران منطقه قفقازوبی توجهی واشنگتن به مشکلات جمهوری آذربایجان»ازجمله اظهارات انتقادی علی اف خطاب به کلینتون بودکه باوعده های حمایتی طرف آمریکایی روبه روشد.وکلینتون دراخیراین دیداربا اشاره به اهمیت استراتیژیک جمهوری آذربایجان برای آمریکا ،این کشوررا به منزله شاه کلیدی دانست که واشنگتن به وسیله آن می تواندبه راحتی به اهداف خوددرافغانستان ومنطقه دست پیداکند"[6].

وزیرخارجه امریکا جمهوری آذربایجان را به مثابه شاه کلیدی میداند که توسط آن امریکا به اهداف خویش درمنطقه نایل میشود،بدون شک امریکا به سادگی نمی خواهد که حکومت آذربایجان را به هیچ قیمتی ناراضی ساخته وازخوددورکند.

امریکا بخاطربقای خویش درمنطقه قفقازجنوبی بخصوص آذربایجان هرگزحاضر نیست که معضله قره باغ کوهستانی (میان آذربایجان وارمنستان) که پس ازسال 1994م دوکشورهمسایه درحالت نیمه جنگ ونیمه صلح بسرمی برند،به سادگی حل شود.

طی سال جاری میلادی جان کیری رئیس کمیته روابط بین المللی مجلس سنای امریکا نیز به جمهوری آذربایجان سفرنموده بود وطی دیدارخویش با رئیس جمهورآذربایجان ورئیس پارلمان آذربایجان ضمن مهم خواندن روابط دوکشورخواستارگسترش مناسبات دیپلماتیک میان دوکشوروخصوصا مناسبات میان پارلمانهای دوکشورشد که این مسئله بدون شک مبین روابط نیک وحسنه دوکشوردرعرصه سیاسی میباشد.

امریکا به عنوان قدرت برترجهان معاصربا هرآن کشوری که زمینه سازوپذیرای تطبیق وانکشاف پلانهای استراتیژیک این کشورباشد مناسبات حسنه داشته وازنظرسیاسی آن کشوررا حمایت می نماید .جمهوری آذربایجان گزینه ای خوبی ازاین نقطه نظربرای امریکا محسوب میشود زیرا این کشوربرسرمسئله قره باغ کوهستانی با همسایه خویش ارمنستان مشکل داشته که جدا ازسوی روسیه حمایت میشود.این مسئله علاقمندی دوکشورامریکا وآذربایجان نسبت به داشتن وگسترش مناسبات دیپلماتیک را با همدیگرشان بیشترازپیش نموده است .

ایالات متحده امریکا دررابطه به تأمین امنیت ذخایرانرژی جمهوری آذربایجان وهمچنان نقل وانتقالات آن به امریکا وسایرنقاط جهان این کشوررا کمک نموده وبخاطر تأمین ثبات اقتصاددراین کشورخصوصا پس ازسال 2001م ملیون ها دالر به حکومت جمهوری آذربایجان پرداخته است .

ب- مناسبات ایالات متحده امریکا با جمهوری گرجستان:- ایالات متحده امریکا بخاطرمهارروسیه درقفقازجنوبی ودست یافتن به منابع غنی انرژی دراین حوزه نه تنها با جمهوری آذربایجان بل با جمهوری گرجستان نیزروابط تنگاتنگی داشته وخصوصا پس ازسال 2001م مناسبات دوکشورگسترده تر شده است.

هرچند پس از حمایت جدی حکومت جورج دبلیو بوش رئیس جمهوراسبق ایالات متحده امریکا ازمیخائیل ساکاشویلی ،مردم گرجستان نسبت تنفرشدیدی که ازساکاشویلی داشت ازامریکا نیزمتنفرشده اند اما هیچگاهی ابرازچنین نفرتهایی باعث متوقف شدن امریکا وبرهم خوردن مناسبات امریکا با حکومت گرجستان نخواهد شد.

ایالات متحده امریکا بخاطرمهارروسیه وحتی سایربازیگران بین المللی مثل اتحادیه اروپاوترکیه درقفقازجنوبی همواره سعی درتحت کنترول داشتن گرجستان داشته وظاهرابخاطرتأمین ثبات وتحکیم صلح دراین کشورحکومت ساکاشویلی را هم ازنقطه نظراقتصادی وهم ازلحاظ نظامی جداحمایت می نماید.

"گرجستان جایگاه مهمی درسیاست یوروآسیایی امریکا داردوبا توجه به مخالفت مردم ونخبگان گرجستان با روسیه ،واشنگتن برای پیشبرداهداف خوددرمنطقه ازاین کشوربهره می برد.لذا امریکا هرقدرتی که بتواندگرجستان را زیرکنترول خوددرآوردامکان بیشتری برای توسعه نفوذ خودرادرقفقازجنوبی خواهد یافت.ازاین رواست که امریکا درصدداستفاده ازگرجستان برای کاهش نفوذروسیه ،ایران وحتی اتحادیه اروپادرمنطقه قفقازجنوبی است"[7].

ازآنجایی که نیروهای نظامی روسیه درگرجستان حضوردارندوخطرجدی را به منافع امریکا متوجه میسازدلذا یکی ازاهداف اولیه امریکا،پایان دادن به حضورنظامی روسیه درگرجستان است اما ایالات متحده امریکا بصورت مستقیم هیچگاهی به این عمل دست نزده ولی نیروهای نظامی گرجستان را توسط متخصصین خویش تعلیمات نظامی داده وبرای مقابله با روسیه آماده میسازد.

چنانچه فوقا متذکرشدیم که امریکا برای دست یافتن به اهداف خویش نه تنها درصدد اخراج روسیه ازگرجستان بلکه کمرنگ کردن بازیگران مهم بین المللی چون :اتحاده اروپا ،ترکیه وایران ازاین کشور میباشد ودراین حال اهداف امریکا درقفقازرادرآینده میتوان چنین ترسیم کرد:

"1-مهارروسیه .،2-مهارترکیه .،3-دفاع ازاروپا.،4-کنترول اروپا.،5-کنترول ایران.،6-توسعه نفوذدرآسیای مرکزی."[8].

گرجستان برای امریکا ازاهمیت ویژه ای برخورداربوده ومیتوان گفت که این کشورعامل حضورامریکا درقفقازوبالاخره درسطح کل قفقازسبب نایل شدن امریکا به اهدافش دراروپا خواهد بود.هرگاه سیاست های امریکا درگرجستان به شکست مواجه شود ،قدرتهای چون روسیه وترکیه ازآنجایی که توانایی کنترول منطقه را به تنهایی ندارند لذا این کشوررا با یکدیگر تقسیم خواهند نمود وهریک حوزه های مشخصی را کنترول خواهند نمود .اما درعمل چنین کاری به این زودی ها ممکن به نظر نمی رسد زیرا مناسبات امریکا وگرجستان عمیق تر ازآن است که فکرمیشودوبه این زودی ها امریکا دراین کشوربه ناکامی مواجه نخواهدشد .زیرا امریکا تصمیم به عضویت گرجستان درناتووهمچنان ایجاد پایگاه های نظامی خویش درگرجستان دارد.

"آمریکا به منظورواردآوردن فشاربرمسکووتنگ ترکردن حلقه محاصره روسیه ،سیاست عضویت گرجستان درناتو را همچنان با جدیت دنبال خواهد کرد.وازسویی هم پس ازبرچیده شدن پایگاه های نظامی روسیه درگرجستان ،آمریکا می کوشدبا تطمیع وتاحدودی تهدید دولت های باکووتفلیس ،آنها را متقاعدکند تاامتیازاستقرار پایگاه نظامی را به نیروهای امریکایی اعطا نمایند"[9].

با وصف آنکه به این زودی ها ایجاد پایگاه نظامی آمریکا محتمل به نظر نمی رسد،اما نباید ازیادبرد که این مسئله درسالهای گذشته ودرحال حاضریکی ازاهداف مهم امریکا را تشکیل داده ومیدهد.

متقابلا جمهوری گرجستان بخاطر بیرون شدن ازحوزه نفوذ روسیه همواره علاقمندی خویشرا به کشورهای غربی خصوصا ایالات متحده امریکا نشان داده وازسیاست های سازمان ناتوحمایت جدی نموده است .حمایت گرجستان ازاقدامات ناتودربالکان وفاداری این کشوررا نسبت به غرب وخصوصا سازمان ناتوثابت کرده واین سازمان درعرصه های مختلف چون سیاسی ،نظامی ،اقتصادی واجتماعی با گرجستان کمک وهمکاری نموده که نمونه های آن قرار ذیل است .

"1-کمک 34ملیون دالری به گرجستان ازسوی ایالات متحده .

2-کمک ناتو به گرجستان درامر آموزش زبان انگلیسی به نظامیان.

3- کمک ناتو به گرجستان،درخصوص دفن زباله های اتمی برجای مانده ازدوران اتحاد جماهیرشوروی.

4-تشویق گرجستان به اخراج نیروهای مرزبانی روسیه وکمک به این کشوردرزمینه ایجادتقویت ساختارمرزبانی مستقل ازمسکو"[10].

بالاخره مناسبات گرجستان با امریکا پس ازحادثه یازدهم سپتامبر وزمانیکه ایالات متحده امریکا به عراق حمله نمود ،بیشتر ازپیش گسترش یافت .دراین هنگام حکومت گرجستان بارها اعلام کرد که برای فرستادن نیروهای خویش به عراق آماده است ونیز حاضراست که پایگاه های خویش را دراختیارنیروهای امریکا به منظورحمله به عراق وافغانستان خواهند گذاشت .

جمهوری گرجستان به منظورهمکاری نظامی با ایالات متحده امریکا حدود 175سربازخویش را تحت رهبری امریکا یی ها درافغانستان فرستاده ومصروف مبارزه با تروریسم بین االمللی درافغانستان می باشند.

ایالات متحده امریکا کمکهای خویش را بیشتر درعرصه های تعلیم وتربیه نیروهای نظامی گرجستان ،کمک های اقتصادی به منظورتقویت اقتصاد بازار وجاگزینی آن بجای سیستم اقتصادی کمونیستی متمرکز نموده است وبا گذشت هرروزمناسبات دوکشورگسترش می یابد.

ج-مناسبات ایالات متحده امریکا با جمهوری ارمنستان:-جمهوری ارمنستان کشوری است که دورقیب سرسخت ایالات متحده امریکا (روسیه وایران)نسبت به جمهوریهای آذربایجان وگرجستان حضورچشمگیرداشته وازنفوذ قابل ملاحظه ای برخوردارهستند.

ازآنجایی که جمهوری ارمنستان بدلیل جنگ با جمهوری آذربایجان وتحریم اقتصادی توسط آذربایجان وترکیه ،به کشورفقیری تبدیل شده است،ایالات متحده امریکا مناسبات خویش را با این کشوربیشتر درعرصه اقتصادی متمرکز نموده وبرای تقویت نظام وگذارازنظام اقتصادی کمونیستی به بازارآزادملیون ها دالر را به این کشورکمک نموده وازآنجایی که این کشورفوق العاده به کمک اقتصادی نیازدارد ،ازاین کمک های امریکا شدیدا استقبال نموده است.

به گفته تحلیلگران اموربین المللی، روسیه عامل بسیارقوی بازدارنده میان امریکا وارمنستان بوده وازهمین نقطه نظر مناسبات دوکشورتاقبل ازسال 2009م بیشتر درعرصه اقتصادی متمرکز بوده وکمترساحات نظامی وسیاسی را شامل میشد.

اما دراواخر سال 2009م واوایل 2010م دایره این مناسبات گسترش یافته وعرصه های نظامی وسیاسی را نیز احتوا نمود که نمونه آن همکاری ارمنستان با نیروهای ایساف درافغانستان بوده ودرحال حاضردرحدود 40سربازنظامی ارمنستان درقالب نیروهای ایساف تحت رهبری امریکا درافغانستان مصروف مبارزه با تروریسم بین المللی می باشند.

ارمنستان تقریبا یک قرن یعنی پس ازسال 1915م وخصوصا پس از جنگ ناگورنوقره باغ (قره باغ کوهستانی)با جمهوری آذربایجان ،با ترکیه دارای مناسبات دیپلماتیک نمی باشد اما ازسال 2009 م میلادی با تلاش سویس مذاکراتی برای عادی سازی روابط  میان ترکیه وارمنستان صورت گرفته است که بیشتر از هرکشوردیگرایالات متحده دراین زمینه تلا ش نموده است واین مسئله باعث نزدیک شدن دوکشورامریکا وارمنستان ازلحاظ سیاسی شده وهمین مسایل باعث شده است که دراین اواخر (14اپریل) 2010م خانم هیلاری کلنتون درسفری که به ایروان پایتخت ارمنستان داشت ،با سرژسرکسیان رئیس جمهور ارمنستان ملاقات داشته باشد.

"گفتگوکنندگان چشم اندازهای عادی سازی روابط ارمنستان وترکیه را موردبحث وبررسی قرارداده اند.وزیرامورخارجه امریکا ندای باراک اوبامارئیس جمهورامریکا جهت ادامه روند عادی سازی روابط میان ارمنستان وترکیه بدون پیش شرط هاراتأیید کرده است .خانم کلنتون وسرژسرکیسیان روابط دوجانبه ارمنی- امریکایی وهمچنین مسایل مربوط به روند مسالمت آمیزحل بحران قره باغ درچارچوب گروه مینسک سازمان همکاری وامنیت اروپارا موردبحث وبررسی قرارداده اند"[11].

با این حال امریکا رقیب دیرینه خویش (روسیه ) را ازقفقازجنوبی عقب رانده وخود دایره نفوذ خویش دراین کشورهارا گسترش میدهد.قفقازبرای امریکا ازهمیت وجایگاه بسیارمهمی برخورداراست زیرا کشورهای قفقازجنوبی ازچندنقطه نظر برای امریکا اهمیت داردکه هرکدام درجای خودارزشمند است .

امریکا با تطبیق دکترین سیاست خارجی خویش (مبارزه با تروریسم بین المللی) درشرق وخصوصا کشورهای حوزه قفقازبه موفقیت های بزرگی نایل شد که ازجمله   حضورفعال این کشور درقفقازوآسیای مرکزی می باشد وتحت چتر همین نام رقبای بزرگی چون روسیه را نیز عقب رانده وخود جایگزین آن شد.

امریکا با شمولیت جمهوریهای گرجستان وآذربایجان درسازمان ناتومیخواهد مناسبات خویش را با این کشورها پایدارنموده وازاین طریق حلقه محاصره روسیه را تنگ تر نماید تا باشد که روسیه دراین کشورها ازنفوذسیاسی برخوردارنباشد اما با وجود این همه پیشرفت درمناسبات امریکا وکشورهای حوزه قفقازوظاهرا عقب نشینی روسیه ازاین حوزه ،بدلیل نفوذدرازمدت روسیه دراین مناطق هنوزهم سیاست های روسیه درمنطقه فوق العاده تأثیر گذارمی باشد که نمونه آن را درجنگ اوستیای جنوبی مشاهده کردیم .

 

 

 

 

 

 



[1] -http://www.hawzah.net/hawzah/magazines/magart.aspx?

2-جمهوری آذربایجان،دفترمطالعات سیاسی وبین المللی،تهران:وزارت امورخارجه،سال 1387،ص 225.                                     

[3]-http://en.wikipedia.org.

[4] - http://ilna.ir/newsText.aspx.

[5] - http://ilna.ir/newsText.aspx.

[6] - http://strategicreview.org/?p=18072.

 

[7] - http://www.bashgah.net/pages-32084.html.

 

[8] - http://www.bashgah.net/pages-32084.html.

[9] - http://beheshtipour.blogfa.com/post-190.aspx.

 

[10] - http://www.hawzah.net/hawzah/Magazines/MagArt.aspx?

[11] - http://farsi.iranahayer.com/index.php?news=2010.