بسم الله رنجبر

متفاوت وجدا تقسیم میشود که حوزه اولی دریای سیاه وحوزه دومی دریای خزر میباشد که دریاهای حوزه دریای سیاه به نسبت بارندگی زیاد ازحجم آب زیاد برخورداربوده وآبهای خودرا به گرجستان شرقی جاری میسازند .دریاهای گر جستان بنا بر رژیم آبی خود عمدتا بدو دسته تقسیم میشود که دسته  اول آنرا دریاهای آلپی تشکیل میدهد واین دریاها ازآب برف ویخچال تغذیه میکنند ،درفصل تابستان زمانی که برف ویخچالها شروع به ذوب شدن میکنند دوره سیلابی این دریاها آغاز میشود ولی درفصل زمستان دریاهای متذکره نسبتا کم آب می باشند .                                                                                                                 دسته دوم را دریاهای تشکیل میدهند که از آب باران وازآبهای زیر زمینی تشکیل میشوند وفصل سیلابی این نوع دریاهابهار وخزان بوده ولی درفصل تابستان وزمستان نسبتا کم آب میباشند .دریاهای جمهوری گر جستان ازاهمیت اقتصادی خوبی برخوردار بوده ودرمیان کشورهای مستقل مشترک المنافع ازجایگاه مهمی برخوردار است .

"مجموع ظر فیت بالقوه سالانه دریاهای گرجستان به حدود 2/18 ملیون کیلووات میرسد که ازنظرتئوری میتوان انتظار داشت که تولید حدود 159000میلیون کیلووات ساعت برق داشته باشد .متوسط ظرفیت سالانه دریای ریونی وشاخابه های آن به حدود 3/1 میلیون کیلووات بر آورد میشود.دریای ریونی با دریاهای اینگوری ،کوردوری وبزیب همراهی میشود .درکل ظرفیت دریاهای گرجستان غربی حدود 5/13 میلیون کیلووات یا بیش از74درصدظرفیت همه دریاهای جمهوری است "[1].

جمهوری گر جستان دارای دریاچه های کمی است واین دریاچه ها رول مهمی را  برای گرجستان بازی نمیتوانند لذا نمیتوان گفت که گر جستان سر زمین دریاچه ها است ، هر چند این دریاچه ها ازنظرتعداد اندک هستند ولی از زیبایی خاصی بر خورد ارهستند .                                   بیشترین دریاچه هارا درگرجستان ،سر زمین بلند جاواختی دارا میباشد که مهمترین وبزرگترین آنها قرار ذیل است :- پاراوانی ،تاباتسکوری ،ماداتاپا ،ساگامو،خوزاپینی وخاچانلی که ازآب باران وآبهای زیر زمینی تغذیه میشوند .جمهوری گرجستان به 65ناحیه ومناطق روستایی تقسیم میشود ودارای 13شهر وچندین شهرک بوده که شهر های مهم آن تفلیس ،کوتایئسی ،گوری ،چیاتورا ،روستاوی،پوتی ،تقسولی وغیره میباشد .       پا یتخت آن شهر تفلیس بوده ونام بین المللی گرجستان جورجیا میباشد وجمهوری گر جستان شامل جمهوری های  خودمختار  آبخازیا ،آجارستان واوستیای جنوبی نیز میباشد که بصورت بسیار مختصر این سه  جمهوری خود مختاررا معرفی مینماییم .

- جمهوری خودمختار آبخازستان :- جمهوری خود مختار آبخازستان درترکیب جمهوری گرجستان قرار داشته ودارای 86000 کیلومتر مر بع مساحت بوده واین جمهوری ازلحاظ اداری به شش ناحیه تقسیم میشود .این جمهوری دارای 6 شهر ، 3 شهرک ودارای تعدادی آبادی می باشد .بندر سوخومی که یک بندر مهم دریای سیاه است  مرکز آبخازستان می باشد .دریاهای مهم آبخازستان عبارتند از بزیب ،گومیتسا وکلاسوری که همه درحوزه آبریز دریای سیاه قرار دارند .بیشتر از 55 فیصد خاک این جمهوری را جنگل پوشانیده است ودراین جنگل ها حیوانات گوناگون ازقبیل خرس ،گراز،مارال ،بزکوهی وقرقاول پیدا میشود .

- جمهوری خودمختار آجارستان :- آجارستان دارای 3000 کیلومتر مربع مساحت بوده که درسال 1921به عنوان جمهوری خودمختار درترکیب جمهوری گرجستان تشکیل گردید .جمهوری خودمختارآجارستان ازلحاظ اداری به 5 ناحیه تقسیم شده که دارای 2شهر ،6شهرک وتعدادی آبادی می باشد ،بندر باطومی پایتخت این جمهوری خودمختار میباشد .آجارستان درمناطق ساحلی وپایکوهی دارای اقلیم گرم ،مرطوب وجنب مداری است ودرمناطق کوهستانی دارای اقلیم مرطوب ،گرم وبعضا سرد است .                                                                             بزرگترین دریای آجارستان ،دریای چوروخ است که درحوزه آبریز دریای سیاه قرار دارد واین دریا دارای یک شاخه بوده که بنام آجاریس تسکالی یاد میشود .تقریبا بیشتر ازنصف خاک این جمهوری  پوشیده از جنگل بوده که عمدتا این جنگل ها ازدرختان سوزنی برگ وپهن برگ متشکل شده است ودراین جنگل ها حیواناتی مختلف النوع زندگی نموده که مهمتر ین آنها گراز ،خرس ،مارال ،آهو وبعضی حیوانات دیگر میباشند .

- اوستیای جنوبی :- این جمهوری درسال 1922 تشکیل شده ودرترکیب جمهوری گرجستان قرار دارد ،مساحت این جمهوری 9/3 کیلومتر مربع می باشد .ازنظر اداری به 4 ناحیه تقسیم شده ودرترکیب خود یک شهر و4 شهر ک دارد وشهر تسخین والی مرکز این جمهوری می باشد .اوستیای جنوبی درمناطق جنوبی خویش دارای آب وهوای گرم ومرطوب ودرمناطق شمالی تا ناحیه برفهای دائمی آب وهوای آن درنوسان است .دریاهای مهم اوستیای جنوبی عبارتند از لیاخوی بزرگ وکوچک ،کسانی ،لخورا ،مجودا بوده ومهمترین دریاچه های آن کلیستبا وارتسود میباشند .                                                                          همانند آجارستان ،بیشتر ازنصف اراضی اوستیای جنوبی نیز ازجنگل پوشانیده شده است که جنگل های آنرا درختان ممرز وبلوط تشکیل میدهد ودراین جنگل ها حیواناتی مانند گرگ ،روباه ،خرس ،سیاه گوش ،مارال ،بزکوهی وگورکن زندگی میکنند .شهروندان اوستیای جنوبی همواره خواهان استقلال خویش از جانب گرجستان بوده ولی درمقابل جمهوری گرجستان هیچگاهی به عنوان کشور مستقل این ولایت را نپذیرفته است چنانچه بعضا سبب جنگ میان جدایی طلبان وکشورگرجستان نیز شده است که روسیه نیز به طرفداری از جدایی طلبان اوستیای جنوبی وارد این جنگ شده است .

درماه اگست سال 2008 میلادی جنگ میان نیروهای گرجی واستقلال طلبان اوستیای جنوبی درگرفت که نیروهای گرجی پایتخت غیر رسمی اوستیارا تحت تصرف خود درآوردند ولی دراین زمان روسیه به حمایت از اوستیای جنوبی برخواسته ونیروهای خودرا به اوستیای جنوبی درمرزهای گرجستان فرستاد .درجنگ سال 2008 گرجستان ادعا نمود که طیاره های جنگی روسیه درخاک گرجستان بمباری نموده که سبب کشته شدن افراد بی گناه دراین کشورشده است .خلاصه اوستیای جنوبی یک منطقه بحث بر انگیز بوده وگرجستان تا بحال استقلال آنرا نپذیرفته است هرچند ازطرف روسیه تحت فشار بوده است .ناگفته نباید گذاشت اینکه اکثر ساکنین وشهروندان اوستیای جنوبی را اقوام غیر گرجی تشکیل میدهند که علت عمده استقلال طلبی شانرا نیز همین مسئله تشکیل میدهد .

ب- اقتصاد گرجستان :-  جمهوری گرجستان کشوری است که زمینهای مناسبی برای کشت زراعت ندارد با وجود این مسئله این کشور دارای زراعت متنوع بوده که محصولات زراعتی آن را چای ،مرکبات ،تنباکو،غلات ،تاک ،دام وسبزی تشکیل میدهد که خود بیانگر تلاش مردم این سرزمین درعرصه زراعت است .

ذغال سنگ ،منگنز ونیروی هیدروالکتریک ازجمله منابع طبیعی این جمهوری می باشد .صنایع مهم این کشور را ماشین سازی ،فن اوری غذایی ومواد غذایی تشکیل میدهد .بخش خصوصی دراین جمهوری نسبت به بخشهای دولتی پیشرفت قابل ملاحظه ای نموده است چنانچه طی سالهای اخیر برق این کشورنیز به شرکت های خصوصی سپرده شده که حالا شهرونهدان گرجستان ازبرق بسیار خوب برخوردار هستند .با وجود خوبی های که از اقتصاد این کشوریاد آوری نمودیم اقتصاد این کشور دراثر جنگهای داخلی سالهای 1991و1992 وخصوصا دراثر جنگ سال 2008 اوستیای جنوبی که با روسیه طرف قرار گرفت ، آسیب جدی دیده که شیرازه اقتصاد این کشوررا ازهم گسسته است .

 " درپی مناقشه روسیه وگرجستان ،موسسه مطالعات سنجش اقتصادی زیان وارده به گرجستان را دو میلیارد یورو اعلام کرد .به گزارش خبر گزاری فرانسه ازوین ،این موسسه که دربررسی آمار اقتصادی کشورهای شرقی تخصص دارد اعلام کرد که به اقتصاد گرجستان دومیلیارد یوروزیان وارد شده است .درهمین حال ،میخائیل ساکاشویلی رئیس جمهورگرجستان نیز درپایان ماه اکتبر سال جاری میلادی زیان وارده به تولید وصادرات این کشوررا یک میلیارد وچهارصد میلیون یورواعلام کرده بود "[2].

هرچند این جمهوری طی سالهای گذشته بدلیل پروژه های خط لوله نفت وگاز مورد توجه زیادی قرار گرفته بود اما مناقشه گرجستان با روسیه میزان سرمایه گذاری دراین کشوررا کاهش قابل ملاحظه ای داد .

موسسه مذکور اعلام کرده است که مناقشه گرجستان وروسیه ممکن طرح عبور خط لوله نفت وگاز را ازطریق گرجستان به کشورهای اروپایی دچار مشکل کند وکارشناسان این موسسه گفته اند که امکان آن وجود دارد که کشورهای ترکمنستان وقزاقستان ازصادرنمودن نفت وگاز ازطریق خاک این کشورصرف نظر کنند .

بصورت کل اقتصاد جمهوری گرجستان درپی ناکامی آن درجنگ اوستیای جنوبی درآستانه فروپاشی وزوال قرارگرفت .محاسبات واطلاعات غیر دقیق مقامات گرجستان درقبال این جنگ ازیکطرف وتوانایی وقدرتمند بودن روسیه ازجانب دیگر باعث شد که هزینه های هنگفتی را که دراین جنگ به مصرف رسید بردوش مردم گرجستان تحمیل شده که سبب ورشکست شدن اقتصاد این کشورگردید .منابع خبری دراین اواخر گزارش داده اند که :-

" جنگ اوستیای جنوبی برای گرجستان درهر روز حدود دوصد ملیون هزینه داشته  است درحالیکه هزینه های فدراسیون روسیه تنها نیمی ازاین میزان یعنی روزانه صدملیون دالر بوده است "[3].

بر اساس زیانهای وارده بر اقتصاد این کشورازناحیه جنگ این کشور با روسیه، بانکهای خصوصی ودولتی این کشور درمرکز وسایر شهر ها تقریبا بحالت نیمه تعطیل درآمده وتسهیلات بانکی دروضعیت کنونی بحالت تعلیق درآمده است .واحدپول این کشورلاری است .

 ج- تاریخ جمهوری گرجستان :- جمهوری گرجستان دارای تاریخچه کهن ،طولانی وپر ازحوادث بوده که به همین دلیل توجه بسیاری از مورخین را بخود جلب نموده است . دردوره های باستانی دو پادشاهی ایبری درشرق کشور واگریسی درغرب کشورحاکم بوده اند وپادشاهی پس از گذشت مدت زمانی بخشی ازکشورایران گردید .

ازجانب دیگر اگریسی که درغرب موقعیت داشت به میدان رقابت میان ایران وبیزانس ویا گرجستان  شرقی تبدیل شده بود گاهی یک جانب وگاهی هم جانب دیگر گرجستان غربی را تحت کنترول داشت .

مناطق شرقی گر جستان حتی پس ازآنکه دین مقدس اسلام ظهور نمود ودرزمانیکه صفویه ها وافشاریه ها درایران حاکم بودند جزئی ازخاک ایران محسوب میشده چنانچه درزمان حکومت صفوی ها مادربسیاری ازشاهان ازمردم گرجی بودند وگرجی ها درپست ها وموقعیتهای خوب کشوری مصروف ایفای وظیفه بودند .

زمانی که زندیه ها حکومت را دردست داشتند مرکزیت سیاسی ایران ازبین رفت به این دلیل هرا کلیوس که درآنزمان حاکم گرجستان بود درقدم نخست استقلال گر جستان را اعلام نموده وپس از گذ شت مدت زمانی تحت پوشش روسیه تزاری قرار گرفت.

زمانیکه آقا محمد خان قاجار قدرت سیاسی را درکشور ایران کسب کرد به جانب قفقاز لشکر کشی نمود وشهر تفلیس را تصرف نمود وحدودا پانزده هزار افراد بی گناه را بقتل رسانده وخانه ها وکلیسا ها یشانرا تخریب نمود وبسیاری ازگرجی هارا اسیر نمودواین مسئله باعث تنفر شدید مردم گرجی نسبت به ایران شد که این مسئله اساس وتهداب جدایی گرجستان را ازایران گذاشت .

بالاخره درزمان حکمراویی فتحعلی شاه قاجار وبعد ازآنکه نیروهای ایرانی دربرابر روسیه تزاری به شکست مواجه شد گرجستان طی معاهده یا پیمان نامه گلستان بصورت رسمی ازایران جدا شد وپس ازآن زبان روسی درمکاتب وادارات بحیث زبان رسمی این کشورپذیرفته شد وسر انجام این جمهوری درسال 1370 خورشیدی مطابق سال 1991م استقلال خویش را ازشوروی سابق کسب کرد وزبان گرجی بحیث زبان رسمی کشورپذیرفته شد .

- گرجستان پس ازاستقلال :- دراوایل استقلا ل جمهوری گرجستان با جنبش ملی گرایی که رهبری آنرا زویا د گامساخوردیا ( فرزند کنستانتین گامساخوردیا نویسنده معروف گر جی ) به عهده داشت در حال خارج شد ن از تحت سیطره ماسکوبر آمد واین کار سبب شد که جمهوری گر جستان ازگروه کشورهای همسود بیرون شود .

پس از آنکه این کشور استقلال خودرا بد ست آورد از همان اوایل آبخازها درصدد جدایی از این کشور بر آمد وهمچنان این کشور درگیر جنگهای داخلی شد وپس از این همه کشمکش وروی کارآمدن ادواردشواردنادزه جمهوری گر جستان به منظور همسویی با ماسکو مجبور وناگزیر شد که به جرگه کشورهای همسود بپیوندد .اما مسئله مهم درآنزمان این بود که آبخازیا تقریبا ازتحت سیطره حکومت مرکزی  گرجستان خارج شده بود .

دراوستیای جنوبی نیز که در ترکیب گر جستان قرار داشت جنبشهای جدایی طلب آغاز به فعالیت نموده وبیشتر از پیش بر خواسته های شان تاکید مینمودند واز جا نب دیگر جمهوری خودمختار آجاریا که اکثر نفوس آنرا مسلمانان تشکلیل میدهد نیز از بدنه جمهوری گر جستان جدا شد .

زمانیکه در آبخازیا واوستیای جنوبی آتش بس بر قرار شد وآجاریا هم نسبتا آرام گردید ، ادوارد شوادردنادزه رئیس جمهور گر جستان به حمایت وهمکاری پارلمان که اکثر نمایندگان ازجمع هواداران وی بودند درسال 1995 م  قانون اساسی جدید گر جستان را  به تصویب رساند که درقانون مذکور هیچگونه ضمانت و یاد آوری از خودمختاری آجاریا ، آبخازیا واوستیای جنوبی نشده بود .

تصویب قانون مذکور نه تنها مشکلات این کشور ازجمله جدایی طلبی را حل نکرد بلکه بر شدت مسئله جدایی طلبی سه منطقه متذکره افزود وساکنان مناطق جدایی طلب با شدت بیشتر خواهان خودمختارشدن شان شدند .

از طرف دیگر می بینیم که جمهوری گر جستان بخاطر نجات کشورورهایی ازبند ماسکوتمایل شدیدی به کشورهای غربی نشان داد .

" پیوستن به طرح مشارکت برای صلح ناتو درسال 1995م وورود به شورای اروپا ،همکاری ونزدیکی با سازمان امنیت وهمکاری دراروپا ازفعالیتهایی است که گر جستان برای پیوستن وادغام درساختارهای غربی  انجام داد .تقاضا برای عضویت درناتووفراخوانی نیروهای آمریکا یی برای بازسازی ارتش گر جستان وهمکاری با گوآم برای بر قراری ارتباط با اوکراین ،مولداوی ،آذربایجان وازبکستان ونیز تشکیل نیروهای حافظ صلح مشترک درطرح گوآم برای حفاظت ازلوله های نفت موجود (باکو- سوپسا ) و(باکو- جیحان ) ازجمله این اقدامات است "[4].

جمهوری گر جستان پس ازاستقلال برای یافتن دوست سترا تیژیک که بتواند دربرابر روسیه ایستادگی بتواند همواره متمایل به کشورهای غربی بخصوص امریکا بوده چنانچه بارها موضوع پیوستن این کشور به ناتومطرح شده است ولی تا اکنون اعضای ناتواین کشوررا بحیث عضوناتونپذیرفته است .

 د- فرهنگ جمهوری گر جستان :- جمهوری گر جستان دارای فرهنگ کهن وپر باری است واین کشور با ایران مشترکات فرهنگی زیادی دارد زیرا این کشورمدت ها جزئی از خاک ایران بوده است وما فرهنگ گر جستان را تحت چند عنوان فرعی مورد غور وبررسی قرار میدهیم .

- زبان جمهوری گر جستان :- زبان  رسمی مرد م گر جستان  ،گر جی است که ازخانواده زبانهای قفقازی بوده واز زبان هندو اروپایی کاملا متمایز است این زبان یک  زبان علمی وادبی است که از جمله زبانهای کارتولی می باشد .دولت جمهوری گرجستان به حمایت اززبان گر جی بتاریخ 14آپریل سال 1978م دفاع نموده واین زبان را به عنوان زبان رسمی خویش اعلان نمودند که گر جستان درآن ایام تنها کشوری بود که درقلمروشوروی سابق زبان مادری خودشان را به عنوان زبان رسمی اعلان نمودند وبقیه کشورهای تحت سلطه شوروی زبان روسی را به عنوان زبان رسمی قبول داشتند.

 با وصفی که  زبان گر جی یک زبان مغلق ومشکلی است با آنهم مورد علاقه زبانشناسان قرار گرفته است .زبان گر جی دارای خط ویژه ومنحصر به فرد خود بوده که هیچ شباهتی به خطوط زبانهای دیگر ندارد واین زبان از33حرف الفبا تشکیل شده است که از سمت چپ به راست نوشته میشود .

- تعلیم وتربیه :- تعلیم وتربیه درهر نقطه ای ازجهان امروزی یکی ازعوامل مهم مدنیت وترقی بشمار میرود وکشورهایکه دراین عرصه گام های متینی برداشته اند بدون شک امروز ازجمله کشورهای متمدن می باشد ولی کشورهای که دراین عرصه کاری انجام نداده اند ازنعمت های تکنولوژی نوین محروم می باشند .

 تعلیم وتربیه گر جستان بر مبنای سیستم تعلیم وتربیه  سوسیالیستی استواربوده اما طی سالهای اخیروپس از آنکه این کشور ازبدنه شوروی سابق جدا شده است تحولاتی را درسیستم تعلیم وتربیه خویش واردنموده اند .

"جمهوری گر جستان دارای 250 پوهنتون وموسسه آموزش عالی است که از آن جمله ،24پوهنتون دولتی ورسمی وبیشتر از 200 پوهنتون بصورت آزاد فعالیت دارند . برای تاسیس پوهنتون آزاد ازسال 1991تا 1995م مجوز صادر می شد ،اما بدلیل افزایش سریع ومختل شدن مکانیزم آموزش ازابتدای سال 1996 ارائه مجوز توسط وزارت آموزش متوقف گردیده است .مدارک فارغ التحصیلان درمراکز آزادازنظر دولت رسمیت ندارد وقابل ارزیابی نمی باشد .نحوه آموزش هم اکنون درقالب دانشجویان روزانه ،شبانه ومکاتبه ای برنامه ریزی شده است وبنابه اخبار واصله حذف سیستم مکاتبه ای دردستور کاروزارت تعلیم وتربیه قرار دارد.درپوهنتونهای دولتی حدود103 هزارمحصل ودرپوهنتونهای آزاد 35 هزار محصل مصروف تحصیل می باشند"[5].

هرچند پوهنتونهای خصوصی نسبت به دولتی ازنظر کمیت زیاد هستند ولی محصلین پوهنتونهای دولتی به مراتب بیشتر از محصلینی است که درپوهنتونهای خصوصی مصروف تحصیل هستند وبر اساس یک سلسله نا کار آمدی که پوهنتونهای خصوصی درسالهای آغاز تا سیس یعنی میان سالهای 91- 95 م ازخود نشان دادند اسناد ومدارک شان به میزان اسناد پوهنتونهای دولتی  مدار اعتبار نمیباشند وحکومت این کشور پس از اوایل سال 1996م جواز تاسیس پوهنتونهای خصوصی به کسی صادرنکرده است .

چون وضعیت تعلیم وتربیه وتحصیلات عالی دراین کشور چندان قناعت بخش نبوده است بنا اخیرا وزارت تعلیم وتربیه این کشور درنصاب تعلیمی این کشورتغیراتی را واردنموده است واز آن جمله حذ ف درسهای ماتریالیزم دیالکتیک یا کمونیزم علمی وهمچنان درکتاب های تاریخی همانند روابط 200ساله این کشور با روسیه تجدید نظر صورت گرفته است .تعلیم وتربیه درجمهوری گر جستان الی صنف نهم کاملا رایگان بوده ودرپوهنتونهای دولتی نیز محصلین بصورت مجانی ورایگان مصروف تحصیل هستند .

محصلینی که درپوهنتونهای دولتی درس میخوانند با ید کتابهای مورد ضرورت خودرا ،خود فراهم کنند ولی محصلین که در مدارس که بزبانهای روسی ،آذری وارمنی تدریس میشوند کتاب های مورد ضرورت شانرا ازکشورهای روسیه ،آذربایجان وارمنستان بصورت رایگان  بدست میاورند .

- موسیقی گر جی :- این کشور حوزه قفقاز جنوبی موسیقی باستانی وبسیار غنی دارد ومردم این سرزمین ازموسیقی های گوناگون مذهبی وغیر مذهبی که با آلات متعددی نواخته میشد درقرون وسطی لذت میبردند وگزارش های حاکی است که گر جی ها  از آلاتی چون تنبور،سنج ،نی وعود استفاده میکردند .

گر جی ها درحال حاضر نیز درمجالس مهمانی آوازهای مستانه ای چند آوایی که بسیار جالب وزیبااست میخوانند که این آوازها به سرود های کلیسایی قرون وسطی وابسته است .بر اساس گزارش یک منبعی که متعلق به قرن یازده میلادی میباشد درباره موجودیت دونوع موسیقی صوتی دربیزانس وگر جستان خبر میدهد که یکی از آنها موسیقی  یونانی تک صوتی ودیگری عبارت بود ازموسیقی گرجی که با سه درجه صوت خوانده میشد .

در ایام باستان تمام همسایگان گر جستان تنها موسیقی که داشتند ومروج بود درکشورهایشان موسیقی تک صوتی بود ولی درجمع تمامی کشورهای همسایه گر جستان ،گر جی ها با داشتن موسیقی انکشاف یافته کلیسایی  وهماهنگی ابتکاری  خویش بی نظیر بود ویک جزیره ای تلقی میشد که دردریای از آوازهای تک صوتی قرار گرفته بود .

- دین مردم جمهوری گر جستان :- مردم جمهوری گر جستان پس از ارمنستان به دین مسیحیت گرویدند که بعدها این دین از نفوذ فراوانی بر خوردار شد چنانچه که بعدها کوششهای که به منظور تغیر آئین مردم گر جی صورت گرفت به ناکامی مواجه شد.زمانیکه اعراب به ایران حمله کرد گر جستان که مربوط قلمروایران بود نیز تحت تصرف مسلمانان در آمد و مردم گر جی به دین اسلام مشرف شدند .

با وجودیکه مردم گر جستان به دین اسلام مشرف شده بودند اما خصلت گرایش به غرب وخصوصا دین مسیحیت دروجود شان زنده بود که بالاخره دراوایل قرن یازدهم میلادی دوباره دین مسیحیت را به عنوان دین رسمی شان انتخاب نمودند ولی امروز تعداد کمی از مردم گر جی مسلمان هستند که فیصدی پیروان ادیان ومذاهب گوناگون درگر جستان به شرح زیر است "ارتدکس روسی 10درصد،اردتدکس گرجی 65درصد ،ارتدکس ارمنی 8درصد،مسلمان 11درصدوسایر مذاهب 6درصد"[6].

بر این اساس اکثریت مردم این سرزمین پیرو دین مسیح وتعدادی قلیلی هم پیرودین اسلام هستند .

ه – وضعیت سیاسی جمهوری گر جستان :- جمهوری گر جستان درطول تاریخ سیاسی خویش بدلیل اینکه تامدت زمانی مربوط به کشورایران وسپس شوروی سابق بوده است بنأ شاهد تحولات عمده وفرازوفرودهای زیادی بوده است از این رهگذر ما سیرتحولات سیاسی این کشور را طی چند مرحله مورد ارزیابی قرار میدهیم .

- ازابتدا تا جدایی از ایران :- گر جی ها که احتمالا از بین النهرین آمده بودند درقرن هفتم وهشتم قبل ازمیلاد درگر جستان امروزی مسکن گزین شدند واین سرزمین درقرن ششم قبل از میلاد تحت تصرف کوروش در آمد که گر جستان درتمام دوران هخامنشی جزئی از قلمروایران محسوب میشد .

این منطقه درسالهای متمادی مورد حملات یونانیان ،رومیان وخزرها قرار میگرفت ولی اکثرا حکام محلی که از خودمختاری نسبی برخوردار بودند با کمک وهمکاری آلبانی ها وارمنی ها حملات مذکوررا دفع نمودند به عنوان مثال میتوان از جنگ بارومیان درزمان اشکانیان وهمچنان درعهد خسروپرویز ،جنگ با خزرها درعهد انوشیروان نام برد .

"درسال 320قبل از میلاد ،فرنابازسردارگرجی ،کلیه نواحی را تحت فرمان خود درآورد ونخستین دولت مستقل گر جستان را تشکیل داد .وی هر چند ایرانی نبود ولی نام ایرانی داشت .دردوره اشکانیان ،گر جستان به تصرف رم درآمد ،ودراین هنگام ،دراسناد اشکانی ،ازگرجستان به صورت «ورژان»ودرمدارک رومی به صورت « ایبریا »یادشده است .درسال 265م «میریان»شاهزاده ساسانی دراین سرزمین دولتی مستقل تشکیل داد .درحدود سال 300 م به موجب عهد نامه ای که بین ایران وروم منعقد شد ،قسمت شرقی گر جستان به نام ایبریا تحت الحمایه ایران وقسمت غربی آن به نام کلخید (لازستان )تحت الحمایه روم شد "[7].

درقرون بعدی سلجوقیان این سرزمین را تصرف نمودند اما درقرن ششم هجری قمری پادشاه گر جستان خصوصا ملکه «تامار» این کشوررا به بزرگترین مقام تاریخی اش رساند .بالاخره این کشور همانند مناطق همجوار خویش درزمان مغولها وتیموریان ویران گردید که درنتیجه نصف خاک گر جستان ضمیمه عثمانی ونصف دیگر جزئی از ایران شد .امپراتوری عثمانی وایران برای سالیان درازی دراین منطقه به جنگ ومقابله علیه همدیگر پرداختند که هرکدام به نوبه خود اثراتی را ازخود بجای گذاشتند.

بر اسا س عهد نامه ایران وعثمانی درزمان شاه عباس صفوی ،تقریبا تمام این سرزمین به ایران تعلق گر فت .درسال 1724م گر جستان مجددا مورد حمله عثمانیان قرار گرفت ولی بنا به عهد نامه منعقده درسال 1736،این سرزمین به ایران سپرده شد .هراکلیوس تزارگر جستان که یکی از فرمانبرداران نادرشاه بود پس از کشته شدن نادرشاه درسال 1747م ازکشورروسیه درخواست کمک دربرابر کشورهای همسایه اش نمود.

آقامحمد خان قاجار درسال 1795م درتفلیس یورش بردو تعداد کثیری از مردم آنرا بقتل رساند که سبب نفرت عمیق این مردم از ایرانی ها شد . سر انجام گر جستان درسال 1812م طبق پیمان نامه گلستان رسما از خاک ایران جدا شده ومربوط خاک روسیه تزاری شد.

 - اززمان تزارها تا زمان شوروی سوسیالیستی :- الحاق قفقاز درمجموع وبخصوص گر جستان به روسیه آغاز یک عصر جدید برای مردم آن بود .تعدادی از مقامات روسی ازجمله استالین طرفدار فدراسیون قفقاز بودند اما لنین شخصا با این مسئله مخالفت شدید ی ورزید که این مسئله پس از مرگ لنین عملی گردید که درمقابل این طرح دوکشور آذربایجان وارمنستان به سادگی سر تسلیم فرود آورده ولی گر جستان حاضر به پذیرش این امر نشد که این مسئله باعث خشونت درگر جستان شد .

بعد از ورود سپاه یازدهم ارتش سرخ شوروی درگر جستان حکومت منشویک ها دراین سرزمین سرنگون شد.اولین قانون اساسی گر جستان دراولین کنگره سراسری شورای گر جستان درماه های فبروری ومارچ سال 1922م به تصویب رسید .بتاریخ 12 ماه مارچ گر جستان وارد اتحادیه «فدراسیون ماوراء قفقاز» شد.

ولی گر جی ها هیچگاه دربرابر استالین سرتسلیم فرونبرده وبخاطر حفظ هویت ملی شان حتی به قیمت ازدست دادن جان شان ایستادند که دراین عرصه ازمعروفیت خاصی نیز برخورداربودند.اما با وصف مقاومت دربرابر روس ها گر جی ها نتوانستند که به حیات سیاسی کشورشان بحیث کشورمستقل ادامه بدهند،لذا به تاریخ پنجم ماه دسامبر سال 1936م گر جستان به عنوان جمهوری سوسیالستی وارد اتحاد شد.

گر جی ها ازاینکه مستقل نبودند همواره نارضایتی خودرا دربرابر شوروی سابق ابراز مینمودندچنانچه که درسال 1972 م نا رضایتی مردم درقالب عملیات تروریستی وخرابکاری بروزنمودوهم چنان درسال 1978 م زمانی که قانون اساسی جدید تصویب شد ولی از رسمیت زبان گر جی هیچ یاد آوری نشده بود ،مردم گر جستان به رسم اعتراض به سرک ها وکوچه ها ریخته وتظاهرات بسیار گسترده ای را به راه انداختند وسرانجام موفق شدندکه زبان گر جی زبان رسمی مردم گر جستان باشدوسر انجام دراوایل دهه نود میلادی نظام شوروی سابق از هم پاشیده ومردم گرجستان درسال 1991م استقلال خویش را اعلام نمودند.

- وضعیت سیاسی گر جستان پس از استقلال :- زمانی که گر جی ها استقلال خویش را اعلام نمودند ادواردشواردنادزه بحیث نخستین رئیس جمهور این کشور برگزیده شد .ازهمان آغازین سالهای کسب استقلال جمهوری گر جستان بر سر مسئله اوستیای جنوبی وآبخازیا با فدراتیوروسیه اختلاف داشت بد لیل اینکه روسیه هرگز نمی خواست که گر جستان حاکمیت خویش را دراین مناطق (اوستیای جنوبی وآبخازیا ) اعمال نماید وهمواره بر عدم مداخله گر جستان درامورات داخلی دوجمهوری تاکید می نمود ودراین سیاست خویش روسیه موفق نیز بود زیرااز یک طرف حکومت گر جستان ضعیف تر ازآن بود که دربرابر روسیه قدرتمند قرار بگیرد وازجانب دیگر ادوادر شواردنازده که از مریدان خاص حکومت روسیه بود عدم مداخله حکومت خویش را دراوستیا وآبخازیا قبول نمود ونیز پذیرفت که نیروهای روسی درمناطق فوق الذکر برای تامین امنیت شهروندان آن حضورداشته باشند.

زمانی که انقلاب رز(رنگین /مخملی ) درسال 1382 خورشیدی  به همکاری امریکا بوقوع پیوست حکومت ادوارد شواردنادزه که تمایل شدیدی به روسیه داشت سرنگون شده ومیخاییل ساکاشویلی اقتدارسیاسی را بدست گرفت ،وی سیاست دوری از روسیه را درپیش گرفته ولی درمقابل سیاست نزدیکی به غرب بخصوص امریکارا سرلوحه  کارخود قرار داد که این امر تغیر عمده واساسی درخط مش حکومت گر جستان را نشان میداد .

طی سالهای اخیر سیاست خارجی گر جستان طوریکه قبلا نیز متذکر شدیم شاهد میلان ازطرف روسیه بجانب غرب وبخصوص امریکا است چنانچه این کشور طی سالهای اخیر خواهان عضویت دراتحادیه اروپا وپیمان ناتو می باشد که این مسئله زنگ خطری برای روسیه می باشد .

درتابستان سال 1387 خورشیدی همزمان با بازیهای المپیک پکن ،گر جستان به منظور باز گرداندن اوستیای جنوبی به خاک گر جستان ،به اوستیای جنوبی حمله ور شده که این حمله گر جستان به واکنش تندی روسیه روبروشده که حتی مجبوربه عقب نشینی نیروهایش از آنجا شد وسرانجام یکباردیگر گر جستان دراین راستا ناکام ماند وهم اکنون علاوه بر روسیه ونزوئلا ونیکارا گوئه ازجمله کشورهای است که استقلال اوستیای جنوبی را به رسمیت شناخته اند .

نوع حکومت گر جستان جمهوری دیموکراتیک است ورئیس جمهور کنونی آن میخاییل ساکا شویلی می با شد .

پس از آنکه گر جستان درجنگ اوستیای جنوبی دربرابر روسیه به شکست مواجه شد خسارات هنگفتی را این کشور متقبل شد که این کشوررا به بحران اقتصادی سوق داد واین مسئله خود زمینه  انتقادات گسترده ای برا ی احزاب سیاسی مخالف ( اپوزسیون ) ساکاشویلی را فراهم نمود چنانچه که حزب لیبریست اپوزسیون این کشور ادعا می کند که انتخابات آینده ریاست جمهوری وپارلمانی گر جستان باید تحت نظارت سازمان ملل متحد بر گزار شود درغیر آن صورت ساکاشاویلی انتخابات این کشوررا با جعل وتقلب بر گزار خواهد نمود وحتی این حزب سیاسی خواهان بر کناری زودهنگام ساکاشویلی  قبل از تکمیل مدت زمان ریاست وی

می باشد ولی این ادعا ها همواره توسط رئیس جمهور رد شده ووی اعلام نمود که هر گز تا پایان مدت ریاست جمهوری خویش استعفا نخواهد داد .

 فصل سوم

معرفی جمهوری ارمنستان

 جمهوری ارمنستان ازجمله یکی از کشورهای قفقاز جنوبی می باشد که مرز میان آسیا واروپا را تشکیل میدهد واین کشور همانند سایر کشورهای حوزه قفقاز جنوبی پس از فروپاشی شوروی سابق پا به عرصه حضور نهاده وبه عنوان کشورمستقل اعلام موجودیت نموده است دررساله حاضر اولا جمهوری ارمنستان را معرفی نموده وسپس مناسبات این کشور تازه استقلال یافته را با کشورعزیز ما افغانستان مورد بحث وبررسی قرار میدهیم .

الف- جغرافیای ارمنستان :- جمهوری ارمنستان ازجمله کوهستانی ترین منطقه ماوراء قفقاز بوده که درفلات ارمنستان واقع شده است که 29800 کیلومتر مربع مساحت داشته ومتوسط ارتفاع آن 1700 متر است .بلند ترین قله این جمهوری آرارات بزرگ (آغری) است که دارای 5156متر ارتفاع میباشد .

"جمهوری ارمنستان از جانب غرب به ترکیه وازجنوب به ایران ،ازغرب وشمال به گرجستان وازشرق به جمهوری آذربایجان محدود است وارمنستان دارای 3/3 ملیون نفرنفوس بوده که از آن جمله 95% آنها ارمنی میباشند  "[8].

بزرگترین قله ارمنستان عبارت از قله آراگاتس یا آلاگیازمی باشد که دارای 4090متر ارتفاع می باشد ودرشمال غرب ارمنستان موقعیت دارد دیگرقله های معروف آن عبارتند از بازوم ،پامباک ،آرگونی ،شاخداگ وواردنیس میباشند.

درارمنستان دریاهای زیادی جریان داشته ولی اکثرا دارای نشیب زیاد بوده که سرعت آب را بسیار زیاد نموده است وازاین نقطه نظر اگر سرمایه گذاری درستی بالای این دریاها شود تامین کننده برق برای شهروندان ارمنستان خواهد شد که مهمترین این دریاها عبارتندازآراکس یا ارس ،آخوریان ،متسامور،هرازدان ،آزادوودی وورودان .

ارمنستان به دریاهای آزاد راه نداشته ازاین نقطه نظر به مشکلات زیاد ی درعرصه تجارت وحمل ونقل مال التجاره مواجه میباشد ولی این کشوردارای دریاچه بوده که مهمترین دریاچه آن سوان میباشد که نقشه عمده واساسی دراکوسیستم منطقه بازی میکند ودریاچه مهم دیگر آن دریاچه آرپی میباشد .

ازآنجایکه ارمنستان یک کشور کوهستانی میباشد ،این کوها پوشیده از جنگلهای زیبایی بوده که سبب سرسبزی وزیبایی هرچه بیشتر آن شده است باید یاد آور شد که این جنگلها بصورت متوازن نبوده بل درمناطق مرزی با ایران نسبت به سایر مناطق بیشتر میباشد که جنگلهای مذکورازدرختان بلوط ،فندق وبادام ودرختان سایر میوه های وحشی متشکل شده است .

چون این کشور محاط به خشکه میباشد لذا آب وهوای آن ازنوع آب وهوای بری است که دارای تابستان گرم وزمستان سرد میباشد.

ارمنستان ازنظر اداری به 10 ولایت که جمعا 37منطقه میشود تقسیم شده است پایتخت آن شهر ایروان بوده وشهرهای مهم دیگر آن عبارتند از کوماری وکاراکلیس .

 ب – اقتصاد جمهوری ارمنستان :- جمهوری ارمنستان همانند سایر کشورهای حوزه قفقاز دارای  اقتصاد درحال گذار ازسیستم سوسیالستی به اقتصاد بازار آزاد میباشدودرطی سالهای اخیر ازجمله  اقدامات مهمی که دولت ارمنستان درعرصه اقتصاد انجام داده است جاگزینی درام به عنوان واحد پول این کشور بجای روبل روسیه میباشد .

بدلیل موقعیت جغرافیایی ارمنستان وهمچنان موجودیت ارمنی ها درخارج ازارمنستان که اکثرا مصروف تجارت میباشند ،ارمنستان دارای توانایی تجارت مطلوب میباشد وقسمت عمده ای از عایدات مردم این کشور ازطریق واردات وصادرات کالا بدست میاید.

" بطور معمول حدود 50%ازتولید ناخالص ملی این جمهوری ازصادرات وواردات تأ مین شده است ،نیمه دوم دهه 1980 م دوره شگوفایی اقتصادی این جمهوری محسوب میشود .صادرات ارمنستان عبارت بود از ماشین آلات وتولیدات صنایع سبک ،واردات آن مشتمل بود بر کلیه مواد غذایی وسوخت مواد خام ،بابروزمناقشات میان آذربایجان وارمنستان درسال 1988م مبادلات دچار افت زیادی شد"[9].

زمانی که مناقشه میان ارمنستان وآذربایجان بوقوع پیوست راهای اکمالاتی که ارمنستان قبلا ازطریق آن به صادرات وواردات مصروف بود برروی ارمنستان بسته شده وتجارت این کشورکاهش قابل ملاحظه ای یافت . اما اخیرا پلی که میان کشورایران وارمنستان ساخته شد مشکلات اقتصادی این کشور قدری کاهش یافت .

"طی چند ساله اخیر با همکاری های که از سوی دولت  ایران صورت گرفت پل جدید مقری که برروی رود ارس افتتاح گردید ودوکشوربا تاسیس دروازه های گمرکی دراین منطقه رفت وآمد را دراین مسیرتسهیل کردند ودرحال حاضرروزانه بیش از هزاران کیلوگرام کالا وتعداد قابل توجهی مسافر ازاین مرزعبورکرده وسطح تجارت بین دوکشورهمسایه طی چند ساله اخیرروند صعودی را شاهد بوده است "[10].

با ایجاد پل مذکور مشکلات اقتصادی این کشور اندکی کاهش یافته اما به هیچ عنوان نمیتوان یاد آور شد که این پل مشکلات اقتصادی این کشوررا کاملا مرفوع نموده است با وجود احداث پل مذکور این کشور بعداز جنگ ناگورنوقره باغ ومسدود شدن مرزترکیه برروی ارمنستان با گذشت هرسال وحتی هرروز مشکلات اقتصادی این کشوربیشتر ازپیش شده واین کشوردرحال حاضر شدیدا به کسر بودجه مواجه است .

"همان گونه که قبلا اشاره شد موازنه تجاری این کشورطی سالهای اخیر بشدت با کسری مواجه شده است واز2/0 درصد درسال 1985م به 8/81- درصد درسال 1992 رسیده است .

درحالیکه میزان واردات این کشوردرسال 1992بالغ بر 300 ملیون دلاربوده ،تنها حدود30ملیون دلارکالا صادرشده است .همچنان میزان واردات وصادرات ارمنستان درسال 1993به ترتیب 87  و 31 ملیون دلارگزارشده است "[11].

جمهوری ارمنستان اکثر مواد مورد ضرورت خویش را خارج ازکشوروارد مینماید ودرمقابل صادرات این کشوربسیارکم میباشد .ارمنستان برای رفع نیازمندی خویش بیشتر نفت ،گازطبیعی ،تولیدات فلزی ،محصولات زراعتی وبخصوص گندم را وارد می نماید ودرمقابل طلا ،جواهر،آلومینیوم ،وسایل حمل ونقل ووسایل الکتریکی  را به  کشورهای ایران ،روسیه  ،ترکمنستان وگرجستان صادرمی نماید.

ج- تاریخ جمهوری ارمنستان :- نام ارمنستان در گذشته های دور به قله آرارات اطلاق میشد که بنابر گزارشی کشتی حضرت نوح (ع) در آنجا به گل نشسته بود .قبل از آنکه ارمنی ها دراین سرزمین مهاجرت کنند ،اورارتوها دراین نواحی دارای تمدن درخشانی بودند .

این اقوام آریایی پس از مهاجرت دراین منطقه با اقوام بومی این سرزمین (اورارتووخالدی) اختلاط وآمیزش نموده که درنتیجه اختلاط شان قومی بنام ارمن بمیان آمد .